Person kontakti:
Merrell Tuck-Primdahl
work ph# 202 473-9516 Global mobil # 202 415-1775 mtuckprimdahl@worldbank.org
UASHINGTON DC, 1 nĂ«ntor 2005 â Sipas njĂ« raporti tĂ« BnakĂ«s BotĂ«rore tĂ« botuar sot, shumicĂ«s sĂ« vendeve nĂ« tranzicion nĂ« EvropĂ«n Lindore dhe Ish Bashkimin Sovietik u mungojnĂ« hapĂ«sirat pĂ«r vende pune dhe punĂ«sim mund tĂ« nxiten vetĂ«m nga politika qĂ« mundĂ«sojnĂ« ristrukturimin e ndĂ«rmarrjeve dhe pĂ«rmirĂ«sojnĂ« klimĂ«n e investimeve.
 Raporti i titullar Shtimi i MundĂ«sive pĂ«r PunĂ«sim nĂ« vendet e EvropĂ«s Lindore dhe Ish Bashkimit Sovietik merr nĂ« analizĂ« tregjet e punĂ«s nĂ« 27 vende nĂ« tranzicion qysh nga rĂ«nia e komunizmit afro 15 vjet mĂ« parĂ«. Raporti i jep pĂ«rgjigjie tri grup pyetjesh kryesore: Si ka ndikuar transformimi ekonomik nĂ« tregun e punĂ«s? Sa pĂ«rpara kanĂ« bĂ«rĂ« vendet dhe cilat janĂ« pengesat ndaj krijimit tĂ« mĂ« shumĂ« vendeve pune dhe mĂ« cilĂ«sore? Cilat janĂ« politikat qĂ« ndihmojnĂ« nĂ« krijimin e vendeve tĂ« reja tĂ« punĂ«s?  PavarĂ«sisht nga suksesi ekonomik i rajonit nĂ« kalimin nga njĂ« ekonomi i planifikuar nĂ« ekonomi tregu tĂ« lirĂ«, njĂ« nga fushat kryesore nuk ka patur suksesin e duhur â dhe kjo ka qenĂ« krijimi i vendeve produktive tĂ« punĂ«s.  Sipas Arup Banerji, qĂ« supervizoi raportin dhe qĂ« Ă«shtĂ« Manaxher i Sektorit tĂ« Departamentit tĂ« EkonomisĂ« sĂ« Zhvillimit NjerĂ«zor nĂ« rajonin e EvropĂ«s Lindore dhe AzisĂ« Qendrore (ECA) tĂ« BankĂ«s BotĂ«roreâPa pĂ«rmirĂ«simin e mundĂ«sive pĂ«r krijimin e vendeve tĂ« punĂ«s, ulja e ndjeshme e varfĂ«risĂ« nĂ« rajon e siguruar qĂ« nga viti 1998 nuk do tĂ« ishte e mundur tĂ« vazhdohej dhe kjo do tĂ« minonte mbĂ«shtetjen politike pĂ«r reformaâ.  Sipas Jan Rutkowski, ekonomist i lartĂ« nĂ« ECA dhe bashkĂ«autor i kĂ«tij studimiâNdonĂ«se njĂ« papunĂ«si tranzicionale ishte e parashikuar dhe pritej, habia ishte tek vazhda e sajâ.  Sipas Stefano Scarpetta, bashkĂ«autor i raportit dhe kĂ«shilltar pĂ«r tregjet e punĂ«s dhe ekonomist i lartĂ« nĂ« departamentin e ZĂ«vendĂ«s Presidentit tĂ« BankĂ«s BotĂ«rore pĂ«r Zhvillimin NjerĂ«zor dhe Mbrojtjen SocialeâShumĂ« nga punĂ«torĂ«t e dalĂ« tĂ« papunĂ« si pasojĂ« e ndryshimeve strukturore nuk arritĂ«n tĂ« gjenin vende tĂ« reja pune dhe shumĂ« tĂ« tjerĂ« ose kanĂ« mbetur pa punĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« se njĂ« vit, ose bĂ«jnĂ« punĂ« tĂ« paguara keq. NĂ« disa nga vendet rishtazi anĂ«tare tĂ« Bashkimit Evropian, si edhe nĂ« disa nga vendet nĂ« proces pranimi, nivelet e papunĂ«sisĂ« janĂ« nĂ« dyshifra. NĂ« Komonuelthin e Shteteve tĂ« Pavarura, problemi i punĂ«simit ka tĂ« bĂ«jĂ« mĂ« shumĂ« me cilĂ«sinĂ« e vendeve tĂ« punĂ«s âqĂ« janĂ« mĂ« pak produktive dhe mĂ« pak tĂ« paguaraâ.  NĂ« raport vendet inkurajohen tĂ« nxisin klimĂ«n e investimeve nĂ« mĂ«nyra tĂ« tilla qĂ« nxisin firmat tĂ« investojnĂ« dhe tĂ« krijojnĂ« vende produktive pune. Raporti gjithashtu kĂ«rkon ndĂ«rmarrjen e hapave pĂ«r uljen e mobilitetit tĂ« krahut tĂ« punĂ«s pĂ«rmes zhvillimit tĂ« tregjeve tĂ« strehimit dhe hipotekave, si edhe pĂ«rmes rritjes sĂ« aksesit tĂ« mundĂ«sive tĂ« mĂ«simit gjatĂ« gjithĂ« jetĂ«s.  Sipas njĂ« sondazhi me mbi 4,000 biznesmenĂ« dhe manaxherĂ« biznesesh, autorĂ«t marrin nĂ« analizĂ« faktorĂ«t qĂ« inkurajojnĂ« ose shkurajojnĂ« firmat nga investimet dhe punĂ«simi. NdĂ«r faktorĂ«t kryesorĂ« qĂ« pengojnĂ« aktivitetin ekonomik janĂ« mungesa e stabilitetit ekonomik dhe politikave, korrupsioni, taksat e larta, mungesa e efiçiencĂ«s nĂ« gjykata etj.  Rekomandime specifike nĂ«nrajonale PĂ«r krijimin e mĂ« shumĂ« vendeve pune dhe mĂ« cilĂ«sore, qeveritĂ« dhe bizneset e kĂ«tyre nĂ«nrajoneve duhet tĂ« ndĂ«rmarrin veprimet e mĂ«poshtme sipas rrethanave specifike tĂ« vendeve pĂ«rkatĂ«se:  PĂ«r trajtimin e problemit tĂ« niveleve tĂ« larta tĂ« papunĂ«sisĂ« nĂ« EvropĂ«n Qendrore dhe Lindore duhet bĂ«rĂ« mĂ« shumĂ« pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e kushteve tĂ« klimĂ«s sĂ« investimeve, pavarĂ«sisht nga progresi i kohĂ«ve tĂ« fundit. ĂshtĂ« me shumĂ« rĂ«ndĂ«si tĂ« ulen kostot e fillimit tĂ« bizneseve, tĂ« lehtĂ«sohet procesi i rregjistrimit tĂ« pasurisĂ« dhe tĂ« forcohet zbatimi i kontratave. Reformat nĂ« sistemin e pensioneve dhe sigurimeve shoqĂ«rore janĂ« gjithashtu tĂ« rĂ«ndĂ«sishme si njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r uljen e taksave pĂ«r krahun e punĂ«s.  NĂ« EvropĂ«n Juglindore duhen ndĂ«rmarra hapa pĂ«r uljen e pengesava administrative dhe uljen e taksave tĂ« krahut tĂ« punĂ«s, duke e lidhur kĂ«tĂ« tĂ« fundit me reforma nĂ« sistemin e pensioneve dhe sigurimeve shoqĂ«rore. Gjithashtu, kĂ«to vende duhet tĂ« ndĂ«rmarrin reforma institucionale dhe rregullatore pĂ«r zhvillimin e njĂ« tregu fleksibĂ«l tĂ« krahut tĂ« punĂ«s, ku tĂ« drejtat kryesore tĂ« punĂ«torĂ«ve tĂ« mbrohen me efikasitet, por qĂ« nuk kufizojnĂ« nga ana tjetĂ«r punĂ«dhĂ«nĂ«sit mĂ« shumĂ« nga çduhet pĂ«r pĂ«rshtatjen e numrit dhe pĂ«rbĂ«rjes sĂ« krahut tĂ« punĂ«s tĂ« punĂ«suar prej tyre.  NĂ« vendet CIS me tĂ« ardhura mesatare (si p.sh. Kazakistani, Rusia, dhe Ukraina) papunĂ«sia Ă«shtĂ« mĂ« e ulĂ«t, porse shumĂ« njerĂ«z janĂ« tĂ« punĂ«suar nĂ« punĂ« tĂ« paguara pak. Ulja e pengesave administrative Ă«shtĂ« prioriteti numĂ«r njĂ«, si edhe pĂ«rqĂ«ndrimi nĂ« zbatimin e standardeve tĂ« lidhura me krahun e punĂ«s. Gjithashtu, nĂ« rast se mund tĂ« hartoheshin skema programesh pĂ«r papunĂ«sinĂ« dhe programe tĂ« tjera pĂ«r tu ardhur nĂ« ndihmĂ« personave tĂ« dalĂ« tĂ« papunĂ«, do tĂ« ishte mĂ« i vogĂ«l edhe numri i personave qĂ« do tĂ« ishin tĂ« detyruar tĂ« kapeshin pas punĂ«ve tĂ« paguara keq pĂ«r tĂ« siguruar mbijetesĂ«n.   NĂ« vendet CIS me tĂ« ardhura tĂ« pakta si nĂ« Kaukaz dhe AzinĂ« Qendrore, mjedisi karakterizohet nga institucione tĂ« pazhvilluara, qeverisje e dobĂ«t dhe infrastrukturĂ« e paqendrueshme. KĂ«shtu, pĂ«r kĂ«tĂ« nĂ«nrajon do tĂ« kĂ«shillohej vijimi i zhvillimit tĂ« institucioneve tĂ« ekonomisĂ« sĂ« tregut dhe ulja e risqeve qĂ« lidhen me hapjen e njĂ« biznesi tĂ« ri. Vendet e varfra tĂ« CIS gjithashtu duhet tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« disponibilitetin dhe qendrueshmĂ«rinĂ« e infrastrukturĂ«s publike, tĂ« lehtĂ«sojnĂ« pengesat e panevojshme doganore dhe rregullat e tregtisĂ«, si edhe tĂ« nxisin investimet nĂ« kapitalin njerĂ«zor nĂ« rajonet bujqĂ«sore, duke qenĂ« se vendet e punĂ«s nĂ« kĂ«tĂ« nĂ«nrajon janĂ« mĂ« tĂ« pĂ«rqĂ«ndruara nĂ« sektorin fermer.  Sipas ScarpettaâDuke qenĂ« se janĂ« pikĂ«risht firmat e reja, tĂ« vogla private ato qĂ« krijojnĂ« vendet e punĂ«s, qeveritĂ« duhet tĂ« nxisin reforma nĂ« favor tĂ« biznesit. Programe pune dhe politikash pĂ«r ruajtjen e krahut tĂ« punĂ«s, ose pĂ«r tĂ« ndihmuar tĂ« papunĂ«s do tĂ« jenĂ« tĂ« pamjaftueshme pĂ«r zgjidhjen e thelbit tĂ« problemitâ.  -- | 
