Personat e kontaktit:
Merrell Tuck-Primdahl, tel: 202 473-9516
Mobile:Â 202 415-1775
Email: mtuckprimdahl@worldbank.org  UASHINGTON DC, 31 janar, 2006 â Sipas njĂ« studimi tĂ« ri tĂ« BankĂ«s BotĂ«rore tĂ« botuar sot, shumica e vendeve tĂ« EvropĂ«s Lindore dhe Ish Bashkimit Sovjetik po pĂ«rfitojnĂ« nga ri-integrimi nĂ« sistemin botĂ«ror tĂ« tregtisĂ«, por pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar plotĂ«sisht nga liberalizimi mĂ« i madh duhet tĂ« kĂ«mbĂ«ngulin mĂ« shumĂ« nĂ« nxitjen e reformave tĂ« brendshme. NĂ« studim thuhet se pa kĂ«to reforma do tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« dalin nĂ« pah dy blloqe tregtie: njĂ« grup vendesh ku reforma ka ecur mĂ« shpejt dhe qĂ« Ă«shtĂ« edhe grupi mĂ« i pasur, me lidhje me EvropĂ«n Perendimore dhe njĂ« grup i dytĂ« ku reforma ka ecur me hap mĂ« tĂ« ngadaltĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« grup mĂ« i varfĂ«r i pĂ«rqĂ«ndruar tek Rusia. Nga disintegrimi nĂ« riintegrim: Evropa Lindore dhe Ish Bashkimi Sovjetik nĂ« TregtinĂ« NdĂ«rkombĂ«tare analizon evolucionin e tregtisĂ« nĂ« 27 vende nĂ« tranzicion qysh nga rĂ«nia e komunizmit. NĂ« raport konstatohet se shumica e vendeve tĂ« rajonit janĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« integruara nĂ« ekonominĂ« globale sot sesa kurdoherĂ« mĂ« parĂ« qysh nga koha e revolucionit nĂ« Rusi. GjatĂ« 10 vjetĂ«ve tĂ« shkuar, eksportet janĂ« trifishuar, importet janĂ« rritur dy herĂ« e gjysĂ«m dhe tregtia Ă«shtĂ« rritur me hap mĂ« tĂ« shpejtĂ« se nĂ« çdo rajon tjetĂ«r tĂ« botĂ«s. NĂ« studim theksohen reforma politikash prioritare pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« dhe vende tĂ« tjera tĂ« rajonit. Midis reformave qĂ« rekomandohen pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« Ă«shtĂ« hapja e mĂ«tejshme e sektorĂ«ve tĂ« shĂ«rbimeve. Duke marrĂ« nĂ« konsideratĂ« qĂ« 52% e eksporteve shqiptare janĂ« tĂ« pĂ«rqĂ«ndruara nĂ« sektorin e shĂ«rbimeve Ă«shtĂ« me rĂ«ndĂ«si tĂ« madhe qĂ« ShqipĂ«ria tĂ« ndĂ«rmarrĂ« reforma rregullatore dhe tĂ« çojĂ« mĂ« tej privatizimin e kĂ«tyre sektorĂ«ve. NĂ« studim thuhet se tregtia e hapur Ă«shtĂ« njĂ«Â shtysĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e zhvillimit nĂ« rajon, si kudo nĂ« botĂ«. MegjithatĂ«, disa nga vendet e rajonit i kanĂ« kushtuar mĂ« shumĂ« rĂ«ndĂ«si çështjeve tĂ« tregtisĂ« se tĂ« tjerĂ«t. Ato mĂ« tĂ« pĂ«rparuarat po gjejnĂ« mĂ«nyra pĂ«r ta pĂ«rdorur integrimin ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«r tĂ« sigurar njĂ« rritje ekonomike mĂ« tĂ« shpejtĂ« pĂ«rmes pĂ«rputhjes/rakordimit tĂ« reformave pĂ«r liberalizimin e tregtisĂ« me reforma komplementare strukturore dhe institucionale nĂ« vend.  Por rajoni pĂ«rbĂ«het edhe nga vende qĂ« ndodhen nĂ« anĂ«n tjetĂ«r tĂ« medaljes si p.sh. Bjellorusia dhe Uzbekistani. Regjimet e tyre tregtare mbeten relativisht tĂ« mbyllura dhe ato ende nuk kanĂ« ndĂ«rmarrĂ« reforma tĂ« qenĂ«sishme qĂ« mbĂ«shtesin tregun: shteti ende zĂ« njĂ« pozicion dominant pronĂ«sie nĂ« bizneset kryesore, sektorĂ«t e shĂ«rbimeve janĂ« tĂ« mbyllura ndaj konkurrencĂ«s dhe infrastruktura dhe institucionet pĂ«r lehtĂ«simin e tregtisĂ« ende janĂ« shumĂ« tĂ« pazhvilluara dhe rrjedhimisht dhe popullsitĂ« e kĂ«tyre vendeve janĂ« mĂ« tĂ« varfra.
Â
Sipas Harry Broadman, kĂ«shilltar ekonomik dhe kryeautor i studimit: âNĂ« rajon po shfaqet njĂ« bipolarizim. NjĂ«ri grup synon drejt tregtisĂ« me vende tĂ« EvropĂ«s Perendimore me tĂ« ardhura relativisht tĂ« larta. Tjetri Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« i varfĂ«r dhe po tenton tĂ« drejtohet drejt njĂ« sfere tĂ« pĂ«rqĂ«ndruar tek Rusia. Shumica e ekonomive janĂ« ende tĂ« dominuara nga tregtia e mallrave dhe ekziston risku qĂ« ato tĂ« mos marrin dot pjesĂ« nĂ« ndarjen moderne ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« krahut tĂ« punĂ«sâ. MegjithatĂ«, duke patur parasysh diversitetin midis vendeve tĂ« rajonit, kufijtĂ« midis tĂ« dy blloqeve nuk janĂ« tĂ« ngurta. KĂ«shtu, p.sh. Rusia dhe Ukraina janĂ« mĂ« tĂ« integruara nĂ« ekonominĂ« globale sesa shumĂ« shumĂ« nga fqinjĂ«t e tyre nĂ« bllokun rreth RusisĂ«. NdĂ«rkaq, sipas studimit, shumĂ« nga vendet e EvropĂ«s Juglindore formojnĂ« njĂ«Â âshtresĂ« tĂ« ndĂ«rmjetmeâ midis dy poleve. MegjithĂ«se regjimi tregtar shqiptar Ă«shtĂ« shumĂ« liberal, ende ka nevojĂ« tĂ« kontrollohet mĂ« pak sektori i shĂ«rbimeve, tĂ« zhvillojĂ« infrastrukturĂ«n e lehtĂ«simit tĂ« tregtisĂ« dhe tĂ« inkurajojĂ« investimeve e huaja direkte pĂ«r tĂ« siguruar lidhjen e firmave vendase me rrjetet globale. Sipas studimit, njĂ« rajon me dy blloqe nuk Ă«shtĂ« i pashmangshĂ«m. Por do tĂ« nevojiten veprime konkrete pĂ«r tĂ« ndalurâdhe potencialisht ndryshuar kahun e zhvillimit. Duke i kategorizuar vendet nĂ« tri grupe â vendet e reja anĂ«tare tĂ« BE-sĂ«, Evropa Juglindore dhe pjesa tjetĂ«r e ish Bashkimit Sovjetik â studimi jep rekomandime specifike pĂ«r reformat si pĂ«r regjimin tregtar, ashtu edhe pĂ«r rregjimet mbĂ«shtetĂ«se.
Â
Sipas Broadman âPothuajse tĂ« gjithave vendeve tĂ« rajonit ende u duhet tĂ« ndĂ«rmarrin reforma tĂ« mĂ«tejshme nĂ« lidhje me politikat tregtare, si p.sh. reduktimi i tarifave, nxitja e stimujve pĂ«r eksportet, pranimi nĂ« OBT dhe racionalizimi i njĂ« sĂ«rĂ« marrĂ«veshjesh ekzistuese rajonale tĂ« tregtisĂ«. Por programi mĂ« i madh dhe qĂ« ka mbetur nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe i papĂ«rfunduar ka tĂ« bĂ«jĂ« me reformat mbĂ«shtetĂ«se. Suksesi kĂ«tu nĂ«nkupton qĂ« bizneset vendase tĂ« konkurrojnĂ« me njĂ«ra-tjetrĂ«n, futjen e stimujve tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r qeverisjen, nxitjen e lehtĂ«simit tĂ« infrastrukturĂ«s sĂ« tregtisĂ« dhe hapjen e shĂ«rbimeve ndaj tregtisĂ« dhe investimeve ndĂ«rkombĂ«tareâ. NdĂ«rsa pjesa dĂ«rmuese e reformave mbetet nĂ« shpatullat e vendeve tĂ« rajonit, sipas studimit vendet e pasura do tĂ« duhet tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« aksesin nĂ« treg pĂ«r disa produkte dhe shĂ«rbime dhe tĂ« heqin pĂ«rcaktimin âjo pĂ«r tregâ qĂ« aplikohet pĂ«r vendet nĂ« tranzicion nĂ« rastet e antidumpingut. NjĂ« tjetĂ«r rekomandim i studimit Ă«shtĂ« rritja e asistencĂ«s nga vendet donatore pĂ«r forcimin e institucioneve tĂ« tregtisĂ«, nĂ« veçanti pĂ«r vendet me tĂ« ardhura tĂ« ulta dhe me performancĂ« mĂ« tĂ« dobĂ«t.
* * *
http://www.worldbank.org/eca/tradereport  |
