 |
| CCT beneficiary Fikriye Lermi with her children |
Haziran 2007. TRABZON, Türkiye —23 yaşında, çocuklarına tek başına bakan, işsiz ve cahil üç çocuk annesi Fikriye Lermi için, Trabzon’un en yoksul mahallelerinden birinde Arnavut kaldırımlı sokağa bakan dağınık, kötü döşenmiş 2 odalı bodrum katı dairesinde gün erken başlıyor
Türkiye’nin Doğu Karadeniz bölgesinde bulunan ve ülkenin en yüksek işsizlik oranlarına sahip olan Trabzon’da yerel sosyal hizmetler ofisinin desteği olmaksızın iki yakasını bir araya getiremeyen Fikriye’ninki gibi pek çok yoksul aile de dahil olmak üzere yaklaşık 300.000 kişi yaşıyor.
Her sabah yaptığı günlük ev işlerinin peşinde koşturmak, Fikriye’nin düşüncelerini, işinin olmaması, para ve giysi gibi daha önemli sorunlardan uzaklaştırıyor. Annelerinin tüm ilgisine ihtiyaç duyan 3, 6 ve 7 yaşlarındaki üç küçük çocuğu için sade bir kahvaltı hazırlıyor. Her sabah, Fikriye çocuklarını uyandırıyor, giydiriyor ve yedi yaşındaki oğlunu, çantasındaki kitap, defter ve kalemden oluşan asgari okul gereçleri ile sabah derslerine katılmak üzere okula gönderiyor.
Ancak işler göründüğü kadar basit değil. Pek çok yoksul Türk ailesi için, ailelerine ekmek getirebilmek için geçici işlerde çalışan işsiz anne babalar dar bütçeleri ile yaşam savaşı verirken çocuklarını okula göndermek neredeyse imkânsız. Bu koşullar altında, pek çok aile için çocuklarının eğitimi bir öncelikten çok lüks oluşturuyor.
Fikriye’nin 7 yaşındaki oğlu Mert’i yakındaki okula göndermesini sağlayan yardım, yerel Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu Genel Müdürlüğünce yürütülen ve Dünya Bankasının Sosyal Riski Azaltma Projesi çerçevesinde finanse edilen 380 milyon $’lık Şartlı Nakit Transferi programından geliyor. Fikriye’nin her ay aldığı, yaklaşık 40 $’a eşdeğer tutar zayıf kalsa da, kitap kalem ve defter gibi okul giderlerinin çoğunu karşılıyor. Bu para karşılığında, Fikriye, çocuğunun eksiksiz bir şekilde okula devam etmesini ve düzenli tıbbi kontrollerden geçmesini sağlamak zorunda.
Fikriye için oğlunu okula gönderebilmek kişisel bir onur ve sebat meselesi. “Ben hiçbir zaman okula gidemedim ve hiçbir zaman okuma yazma öğrenemedim ama çocuklarımın da benim gibi toplum içinde geri kalmamaları için eğitim görmelerini istiyorumt" diyor.
lk kez 2001 yılındaki ekonomik krizin ardından başlatılan Türkiye Şartlı Nakit Transferi programı öncelikle Türkiye’nin 850 ilçesinden 6’sında pilot olarak uygulanmış ve kısa bir sürede ulusal düzeyde uygulamaya geçilmişti. Program bir proxy-means testi ile tespit edilen ailelerin 0 ila 18 yaşları arasında değişen çocuklarının % 6’sını hedefledi. Programın başlangıcında, 1,3 milyon yararlanıcı olacağı tahmin edilirken, girişim daha sonra, 2,6 milyon kişiyi hedefleyecek ve 900.000 ailenin yardım alacağı şekilde genişletildi.
Türkiye’nin Şartlı Nakit Transferi Programı, ülkenin, çocuğu olan en yoksul ailelerini hedefleyen sosyal yardım transferlerinin sağlanması konusunda başarılı oldu. Program aynı zamanda, kadınların güçlendirilmesi, kız çocuklarının eğitimi, sağlık yardımları ve aile planlama gibi alanlarda olumlu sosyal dönüşümler yaratan olağanüstü sonuçları ile biliniyor.
Şartlı Nakit Transferleri programı, mali yardım alanlar arasında birinci sırada yer alan grubu oluşturan kadınlar üzerinde olağanüstü bir etki yarattı. ŞNT programına kaydolan annelerin tamamının (çoğu yaşamları boyunca ilk kez olmak üzere), artık kendi banka hesapları var. Programın uygulanmasından önce bu annelerin çoğunun bankacılık sistemine hiçbir erişimi bulunmuyordu.
