Chủ đề của cuộc thi năm nay là “Sáng tạo vì trẻ em và thanh thiếu niên thiệt thòi”với bốn chủ đề nhỏ: (i) Giáo dục có chất lượng cho trẻ em và thanh thiếu niên thiệt thòi; (ii) Trẻ em và thanh thiếu niên đường phố; (iii) Trẻ em và thanh thiếu niên thất học và thất nghiệp; và (iv) Sự tham gia của trẻ em và thanh thiếu niên trong xã hội.
Chương trình bao gồm hai phần chính:
Cuộc thi Sáng tạo – là một cuộc thi công khai có ban giám khảo chấm điểm, tại cuộc thi này vốn ban đầu sẽ được trao cho những đơn vị đề xuất các ý tưởng mang tính sáng tạo về những vấn đề liên quan đến “Trẻ em và thanh thiếu niên thiệt thòi” ở Việt Nam, và
Diễn đàn Tri thức - là nơi các cá nhân và tổ chức đi đầu trong cộng đồng hỗ trợ phát triển sẽ tập trung để chia sẻ kinh nghiệm về chủ đề Trẻ em và thanh thiếu niên thiệt thòi.
Định nghĩa về “thiệt thòi”
Thiệt thòilà trường hợp một cá nhân không thể có hoặc không thể được tạo cho cơ hội như tiếp cận giáo dục tiểu học, giáo dục bậc cao hơn, hay việc làm để có thể tự lập, đây được xem là quyền cơ bản của tất cả cá nhân trong cộng đồng và xã hội nói chung. Trẻ em bị thiệt thòi nghĩa là quá trình chuyển đổi từ thời thơ ấu sang niên thiếu tạo nên một tương lai không chắc chắn với khả năng chậm phát triển, hầu như không có trình độ hoặc trình độ yếu kém, và cơ hội phát triển rất hạn chế. Thanh thiếu niên bị thiệt thòi nghĩa là trong giai đoạn chuyển đổi lên thời kỳ trưởng thành có kỹ năng và cơ hội hạn chế, và có nguy cơ giảm thu nhập hoặc phải sống trong cảnh nghèo túng.
Việc chịu thiệt thòi gây ra nguy cơ trẻ em và thanh thiếu niên không có khả năng tiếp cận những dịch vụ như nhà ở, chăm sóc sức khỏe và giáo dục. Việc này có thể làm cho các em cảm thấy bị tách ra khỏi cộng đồng đang chung sống, tăng di cư vào thành thị và không có khả năng tham gia hay đảm nhận trách nhiệm xã hội cho hành vi của mình.
Trong những năm gần đây, ở Việt Nam cung cấp và phát triển nhanh những dịch vụ này, tuy nhiên một số trẻ em và thanh thiếu niên chưa được hưởng lợi từ những bước phát triển này và thấy mình bị tách ra khỏi xã hội, không đủ trình độ và/hoặc bị tước quyền công dân. Hậu quả là trẻ em và thanh thiếu niên bất mãn với tương lai không được đảm bảo.
Định nghĩa về Trẻ em và thanh thiếu niên
Trẻ em được định nghĩa là trong độ tuổi từ 4 đến 14. Trẻ em có quyền cơ bản là được tham gia và học xong giáo dục bậc mẫu giáo và tiểu học, được cung cấp các dịch vụ y tế và bảo trợ xã hội để đảm bảo sự phát triển và khỏe mạnh, và có tiếng nói trong việc ra quyết định có ảnh hưởng tới các em. Mặc dù có quyền cơ bản này, nhưng nhiều trẻ em, đặc biệt là ở các vùng xa và vùng núi của Việt Nam, lại gặp phải những rào cản đối với việc được hưởng cơ hội và khả năng tiếp cận dịch vụ một cách bình đẳng. Nhiều rào cản trong số này là do địa hình và khó khăn trong việc hỗ trợ trẻ em và gia đình các em tại các địa phương xa xôi. Tuy nhiên, những rào cản khác ví dụ tiếng Việt với tư cách là ngôn ngữ thứ hai, giới tính, nghèo đói, không có gia đình và/hoặc gặp khó khăn trong học tập và phát triển, là những yếu tố chính cản trở thực hiện đầy đủ các quyền của trẻ em.
Định nghĩa về thanh thiếu niên thì phức tạp và còn có nhiều tranh cãi, nhưng phổ biến nhất là định nghĩa dùng trong chương trình Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ - đó là những người nằm trong độ tuổi từ 15 đến 24. Tuổi thanh thiếu niên nói chung được xác định là giai đoạn một người chuyển từ thời kỳ sống phụ thuộc (tuổi thơ) sang thời kỳ sống độc lập (tuổi trưởng thành). Quá trình chuyển tiếp này gồm một số giai đoạn phổ biến với các thách thức đặc trưng như sau:
Thời kỳ chuyển tiếp từ đi học đến tìm việc làm và nguồn thu nhập độc lập.
Giai đoạn chuyển sang cuộc sống độc lập. Khi thanh niên trưởng thành và sống độc lập, họ bắt đầu có ý thức lớn hơn về kiểm soát cơ thể và hành động của mình. Sự độc lập hơn nghĩa là họ có cơ hội lớn hơn để trải nghiệm cuộc sống nhưng lại được bảo vệ ít hơn trước những hậu quả mà mình gây ra.
Giai đoạn chuyển sang công việc/đi làm. Những quyết định về việc khi nào làm gì, loại hình công việc nào nên làm, cần phát triển kỹ năng nào, và làm việc ở đâu sẽ có ảnh hưởng lớn đối với họ và xã hội.
RSS