http://www.worldbank.org/vietnam/trungson | | | | | Tốc độ tăng trưởng của Việt Nam đạt 7 - 8 % trong 10 năm qua đã dẫn đến sự gia tăng về nhu cầu điện năng. Tình trạng thiếu điện thường xuyên đang ngày càng ảnh hưởng tới các ngành nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ trong khi còn nhiều hộ gia đình chưa được dùng điện. Để đáp ứng nhu cầu năng lượng – ước tính công suất lắp đặt là 39GW vào năm 2020 so với mức 15,8 GW vào cuối năm 2008 - Chính phủ Việt Nam đang tập trung vào phát triển các nguồn năng lượng điện khác trong đó có thủy điện. Nhà sản xuất điện chính của Việt Nam là Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) sẽ xây dựng Nhà máy Thủy điện Trung Sơn (DATĐTS) trị giá 380 triệu USD với sự hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật của Ngân hàng Thế giới. Đây là dự án thủy điện đầu tiên của Ngân hàng thế giới tại Việt Nam và cũng là khoản vay đầu tiên của Việt Nam từ Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (IBRD). Vì tác động của biến đổi khí hậu làm gia tăng mối quan tâm của Việt Nam nên hàng loạt các dự án thủy điện cung cấp năng lượng sạch, tái tạo và chi phi thấp đã được lên kế hoạch. Việt Nam mong muốn cải thiện các tác động xã hội và môi trường của những dự án thủy điện này và Trung Sơn là một cơ hội để chứng tỏ những tiến bộ mà Việt Nam đã đạt được trong việc triển khai các khung pháp lý và chính sách tuân thủ theo các chính sách về an toàn của Ngân hàng Thế giới. Ngân hàng Thế giới tham gia vào lĩnh vực năng lượng của Việt Nam từ đầu những năm 1990. Khoản vay trị giá 330 triệu USD được dùng cho mua sắm thiết bị, thi công và hỗ trợ kỹ thuật cho đập, hồ chứa, và nhà máy thủy điện. Khoảng 26 triệu USD được phân bổ cho công tác tái định cư, phát triển sinh kế, hỗ trợ các dân tộc thiểu số và bảo vệ môi trường.  Dự án dự kiến sẽ được trình lên Ban Giám đốc Ngân hàng Thế giới vào tháng 9 năm 2010.
|
| | |
| |
DATĐTS thuộc tỉnh Thanh Hóa nằm ở phía Tây Bắc Việt Nam, cách biên giới Lào khoảng 9,5 km. Đây là một dự án hồ chứa và đập đa mục tiêu vừa cung cấp điện vừa giúp kiểm soát lũ. Dự án đã được chuẩn bị hơn 2 năm và có 4 phương án địa điểm được nghiên cứu trước khi lựa chọn Trung Sơn vì đây là phương án gây ra ít tác động về môi trường và xã hội nhất.
Đập sẽ được xây trên sông Mã thuộc địa phận xã Trung Sơn. Nhà máy điện có công suất lắp đặt 260 MW, sản lượng điện hàng năm 1,06 GWh là nguồn bổ sung đáng kể cho lưới điện quốc gia. Dự án cũng sẽ giúp kiểm soát lũ cho vùng hạ lưu với dung tích phòng lũ 112 triệu m3. Dự án còn mang lại những lợi ích về môi trường đáng kể vì nó giúp giảm phát thải lượng khí nhà kính (GHGs) so với các nhà máy điện có cùng qui mô hoạt động bằng nhiên liệu hóa thạch. Ngoài công trình đập còn có các công trình dân sinh khác gồm 20.4 km đường từ Co Lương, tỉnh Hòa Bình đến vị trí đập ở bản Co Me, tỉnh Thanh Hóa, đường dây truyền tải điện dài 65km và một khu lán trại tạm tại công trường thi công cho 4000 công nhân. Các đặc điểm chính của dự án: - Diện tích lưu vực – 13,1 km2
- Dung lượng hồ chứa – 348,5 triệu m3
- Chiều dài đập – 513 m
- Chiều cao đập – 84.5 m
| | Đánh giá, Bảo vệ & Giám sát Tác động Môi trường và Xã hội |
|
Kế hoạch môi trường của dự án sẽ gồm các nội dung sau:
Các tác động đối với chất lượng nước thượng và hạ lưu, thủy văn, sức khỏe, nghề cá, rừng, động vật hoang dã và đất canh tác Tác động của khu lán trại tạm của 4000 công nhân trong giai đoạn thi công Tác động của các hạng mục phụ trợ trong đó có đường vào công trường Tác động gián tiếp đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên, khu bảo tồn và đa dạng sinh học của vùng
Kế hoạch Quản lý Môi trường (EMP) của Dự án Thủy điện Trung Sơn (DATĐTS) đưa ra các quy tắc và quy trình để kiểm soát và giảm thiểu các tác động lên môi trường và xã hội của dự án. Bản kế hoạch được bổ sung bằng Đánh giá Bổ sung Tác động Môi trường và Xã hội (SESIA) với mục đích đảm bảo rằng những cam kết của Ban Quản lý Dự án Trung Sơn (BQLDATS) về giảm thiểu các tác động về môi trường và xã hội liên quan đến dự án sẽ được quán triệt xuyên suốt tất cả các giai đoạn của dự án. Công trình đập và hồ chứa nước sẽ cần khoảng 1.500 ha đất tại 6 xã , tuy nhiên vì hồ chứa nước được xây trên một hẻm núi khá dốc nên chỉ có khoảng 309 ha đất nông nghiệp sẽ bị ngập. Dự tính khoảng 509 hộ gia đình cần di chuyển tại 6 xã sẽ nhận được hỗ trợ từ Kế hoạch tổng thể về Tái định Cư & Phát triển Sinh Kế (RLDP) trong khi tổng số 5602 người chịu ảnh hưởng của dự án sẽ nhận được đền bù cho việc mất đất và sinh kế và con số này không bao gồm các hộ được đền bù theo RP cho Đường vào công trường. Cùng với Kế hoạch Phát triển các Dân tộc Thiểu số là một bộ phận của RLDP, RP cho đường vào công trường được thiết kế để cải thiện cuộc sống của nhiều nông dân còn đang sống dưới mức nghèo. Cải thiện sinh kế sau tái định cư là một trong những thử thách quan trọng nhất trong các dự án thủy điện và RLDP phản ánh những mỗi quan tâm này bằng việc thiết kế những gói hỗ trợ phù hợp với nhu cầu của mỗi cộng đồng khác nhau. Đường vào Công trình và Tái định cư 
Quá trình tham vấn: Hiện các kế hoạch về môi trường và tái định cư đã được dự thảo và được dịch sang ngôn ngữ của cộng đồng trong khu vực dự án trước khi tiến hành vòng tham vấn với các xã bị ảnh hưởng bắt đầu từ ngày 19 tháng 1 năm 2010 và đã nhận được ý kiến từ các bên liên quan tại địa phương, đại diện các Ủy ban Nhân dân và phản hồi từ các thành phần khác như các nhà quan sát độc lập. Các bên quan tâm có thể tìm đọc các báo cáo cuối cùng tại các trung tâm thông tin của chúng tôi ở Việt Nam và Washington cũng như trên trang web của EVN. Để khuyến khích sự tham gia tích cực của các tổ chức phi chính phủ (NGO) vào dự án, Ngân hàng Thế giới đã tham gia hội thảo theo lời mời của Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam (VRN) vào tháng 9 và đã mời các NGO đến tham dự cuộc thảo luận nhằm cập nhật thông tin dự án vào cuối tháng 10. Tại cuộc gặp giữa BQLDATĐTS và đại diện của các NGO vào tháng 12 năm 2009, các NGO được mời tham dự các cuộc tham vấn tại các bản với vai trò quan sát viên và có thể đưa ra phản hồi tại chỗ nếu cần thiết. Một cuộc tham vấn khác sẽ được tổ chức cho tất cả các bên quan tâm tại Hà Nội gồm các tổ chức dân sự xã hội, NGO, cơ quan thông tin đại chúng, các viện nghiên cứu và đại diện của một số ngành. |
Tham vấn tại Hà Nội Ban QLDA thủy điện Trung Sơn và Ngân hàng Thế giới đã tổ chức buổi tham vấn với sự tham dự của trên một trăm thành viên của các tổ chức xã hội, viện nghiên cứu và các bên liên quan về dự án thủy điện Trung Sơn vào ngày 3/3/2010 tai Khách Sạn La Thành, Hà Nội. Đại diện của các huyện và cộng đồng bị ảnh hưởng, bao gồm cả một nhóm phụ nữ dân tộc thiểu số từ khu vực dự án đã tham dự và tham gia tích cực buổi tham vấn này.
Sau phần trình bày về các kế hoạch tái định cư, khôi phục sinh kế và phát triển dân tộc thiểu số (RLDP), và đánh giá tác động môi trường (EIA) và kế hoạch quản lý môi trường (EMP), buổi tham vấn được tiếp tục với phần thảo luận kéo dài gần 3 tiếng giữa các đại biểu và dự án dưới sự chủ tọa của ông Nguyễn Hồng Toàn, giám đốc Trung tâm Quản Lý Lưu Vực Sông và Môi Trường.
Các đại biểu cũng đã nhận được báo cáo về kết quả tham vấn tại 53 bản bị ảnh hưởng do Ban QLDA thực hiện trong tháng 1 và 2/2010. Bà Ngụy Thị Khánh đại diện cho Trung Bảo Tồn Nguồn Nước và Phát Triển và Mạng Lưới Sông Việt Nam đã có bài trình bày những đóng góp cho dự án từ một nhóm các tổ chức phi chính phủ của Việt Nam. Nhóm này đã tham dự quá trình tham vấn tại các bản như là những quan sát viên độc lập.
Như đã thông báo trong buổi tham vấn, các câu hỏi và ý kiến nhận được trong buổi tham vấn và bằng văn bản cùng với những phản hồi ban đầu của Ban QLDA Trung Sơn sẽ được công bố, bản tiếng Việt của báo cáo có thể tải báo cáo (PDF 628kb) ở đây. |
RSS