PROJE ÖZETİ

ARKA PLAN: Özelleştirme Sosyal Destek Projesi, Ülke Yardım Stratejisi (CAS), Ekonomik Reform Programı, ve ilgili Ekonomik Reform Kaynakları ile doğrudan ilgilidir ve programları desteklemektedir. 1997 yılında hazırlanan CAS’e göre SOE’lerin ülke bütçesi ve ekonomisi üzerinde yıllar süren etkisi olduğunu ve sürekli ekonomik dengesizler ve düzensiz büyüme yaşanılan ülkelerde kamu iktisadi teşebbüslerinin mülkiyetlerinin büyük bir bölümü ve yönetimi özel sektöre verilmesi gerektiğini belirtmektedir. Özelleştirme Sosyal Destek Projesi, net güvence hükümlerin üzerinde durmaktadır. 2000 yılında hazırlanan CAS’e göre reform programına yapılacak bir politik müdahale, bir reform için en büyük risktir. Proje, özelleştirmenin ilk aşamalarında, reformlardan olumsuz yönde etkilenen reform programlarına destek vererek, riski ortadan kaldırmasını ve reformu olumsuz yönde etkileyen dezavantajları en az seviyeye indirilmesini sağlayacaktır. Hükümet, verimliliği arttırmak ve kaynak etkinliğini sağlamak için KİT’lerin sayılarının azaltılması gerektiğini hatırlatmaktadır. Bu hedefe ulaşmak için ilk araç, hem özelleştirmeyi hem de, kapatmayı içine alan tecrit uygulamalarıdır. Hükümet ve Dünya Bankası, KİT’lerinin kapatılması ve özelleştirilmesini içine alan yapısal reform ve ekonomik düzenleme stratejisi ve konu ile ilgili tespitler üzerine büyük ölçüde anlaşmaya varmışlardır.

PROJENİN HEDEFİ: Özelleştirme Sosyal Destek Projesi’nin gelişim hedefi, Hükümet’in Özelleştirme Projesi’nde hedeflerine ulaşması için başarılarını desteklemek, Kamu İktisadi Teşekkülleri’nin negatif sosyal ve ekonomik etkilerini azaltmak, Ekonomik Reform Programı’nın sosyal etkilerini denetlemektir.

PROJENİN TANIMI:
(a) İş Kaybının Tazmini: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de sanayi sektöründe faaliyet gösteren kurumların (daha önce Kamu İktisadı Teşebbüsleri olarak geçen) verimliliğini arttırmak ve KİT’lerin özelleştirilmesi sırasında işçilerin işsiz kalması ile ortaya çıkan iş kaybının, negatif ekonomik ve sosyal etkilerini ortadan kaldırmaktır. Bu çalışma ile, KİT’lerin özelleştirilmesi sırasında işçilerin işsiz kalan işçilerin ile ilgili ödemeleri ve kıdem tazminatlarını kanunda belirtildiği gibi finanse edilecektir.

(b) İşçi Yerleştirme Hizmetleri: Bu çalışmanın amacı, KİT’lerin özelleştirilmesi ile işsiz kalan işçilere tekrar işe yerleşmeleri için hizmet vermek ve hızlı bir şekilde işçi pazarına girmelerini sağlamaktır. Bu çalışma ile (i): ISKUR ve özelleştirilen 39 KİT’in işçileri için planlama ve değerlendirme çalışmalarını yürüten KOSGEB’I de içine alan öncü kuruluşlar ve Özelleştirme İdaresi arasındaki yönetimsel prosedürleri oluşturmak ve geliştirmek için gerekli teknik destek ve temel ürünler için kaynak, (ii) Yaklaşık 32.000 işsiziz taşeron kurumlar aracılığı ile, yeniden işe alınmaları için gerekli miktar finanse edilecektir.

(c) Ekonomik Reform Programının Sosyal Etkileri: Bu çalışmanın amacı, Ekonomik Reform Programının sosyal etkilerini denetlemek ve sosyal politikalar ve ekonomik program destek formüleri ve tasarıları ile yardımcı olmaktır. Bu çalışma ile (i) Özelleştirmenin ve ERP’nin genel sosyal etkileri seçilen topluluklar üzerinde yapılan anketler, (ii) KİT’lerin özelleştirilmesi ile işsiz kalan işçilerin ekonomik statülerini ve konu ile ilgili stratejileri belirlemek için yapılan takip anketleri, (iii) işçi yerleştirme programlarının net etkilerini araştırmak için yapılan anketler finanse edilecektir.

(d) Proje Yönetimi: Bu çalışmanın amacı, tüm proje programının, finansal hesapların ve satın alma işlemlerinin etkin bir şekilde koordine edilmesini ve yönetilmesini sağlamaktır. Bu çalışma ile sağlanacak teknik destek ve kaynak sağlanacak durumlar: (I) proje yönetiminin koordinasyonu ve projenin kaynak sağlanması için, (ii) Finansal Yönetim Sisteminin Dünya Bankası’nın öngördüğü şekilde yürütülmesinin sağlanması için, (iii) Dünya Bankası ve teknik kurumlar arasında koordinasyonun sağlanması için, (v) yıllık denetimlerin Banka standartlarına uygun bir şekilde yapılmasını sağlama için.

UYGULAMA ve TAKİP: Baş uygulayıcı Kurum, Başbakanlığa rapor veren Özelleştirme İdaresidir. Bu çalışma ile yapılan denetlemeler ve uygulamalar aşağıda belirtilmiştir.

(a) İş kaybının Tazmini: Özelleştirme İdaresi, Banka’nın iş tazmini için gerekli kaynağın %70’inin ayrıldığı KİT’leri Dünya Bankası ile yapılan anlaşmaya göre belirlenen iki kritere göre belirler. KİT’in adına göre kıdem tazminatı ödemeleri için kaliteli işçi yaklaşık sayısına belirlenir. Kriterleri karşılamasına göre KİT’lerin özelleştirilmesi onaylanır. Daha sonra, belirlenen ödemeler (özelleştirilmesi için Dünya Bankası ile anlaşmaya varılan ilk 39 KİT’de yapılacak ekleme ve çıkarmalar) için, üzerinde anlaşmaya varılan prosedür uygulanır. Birinci kriter, kıdem tazminatı ödemeleri için yatırım, ikinci kriter ise kıdem tazminatı ödemeleri kamu fonlarının uygun olarak kullanımıdır.

(b) İşçi Yerleştirme: Bu çalışma, Özelleştirme İdaresi bünyesinde bulunan, İŞKUR ve KOSGEB ile koordinasyon içinde çalışan İşçi Destek Grubu tarafından koordine edilmektedir. İşçi yerleştirme Grubu, (a) İşçi Yerleştirme Programı’nın(İYP) yönetimsel çerçevesini oluşturma ve geliştirme, (ii) lider kurumlar, birlikler, KİT yönetimi ve toplum liderleri ile koordinasyon içinde liderlik görevi yaparak işçi yerleştirme değerlendirme ve planlama oturumları organize etmek (iii), İki lider kuruluş tarafından yönetilen işçi yerleştirme hizmetlerinin süregelen denetiminin sağlanması. Yerel hizmet sağlayıcıları ile işçi yerleştirme hizmetlerinin verilmesi.

(c) Ekonomik Reform Programının Sosyal Etkisi: Bu çalışma altında Hazinede EKA tarafından yönetilen 3 çalışma yapılmaktadır.

(d) Proje Yönetimi: Proje, beş yıl boyunca bu projenin esas uygulayıcı kurumu olan Özelleştirme İdaresi (Öİ) tarafından yönetilir. Proje Koordinasyon Birimi (PCU) Öİ içinde kurulmuştur, ve PCU Grubu yöneticileri tarafından sivil bir hizmettir. Öİ Başkan Yardımcısına doğrudan rapor sunar. PCU Bölümü proje çalışmalarını koordine etmeden sorumludur, özellikle de proje yönetiminin “iş ofisi” çalışmalarını ve Dünya Bankası ile İş Destek Grubu arasındaki çalışmaları, (ii) Satın Alma ve Raporlama Departmanı. Bu Departman, Finansal Yönetim Departmanın başıdır ve proje çalışmalarının her türlü amacı için PCU Koordinatörü olarak görev yapar. Dünya Bankası'nın temas kurduğu öncelikli departmandır. PCU üç adet kadrolu ve uzun dönem danışmanından oluşur. (Finansal konularla ilgilenen kişi, raporlama ve iletişim uzmanı ve bir sekreter.) Hükümet temsilcileri, Hazine Müsteşarlığı, Özelleştirme idaresi, DPT, DİE, KOSGEB, İŞKUR çalışanlarından oluşur, ve birliklerden oluşan temsilcileri içine alan bir Danışma Kurulu kurulmuştur.

FAYDALARI: Öncelikli Yararları: Çalışma kapasitesini arttırarak, daha önceki Kamu İktisadi Teşebbüslerinin verimliliğini arttırmak, (b) KİT’lerin yeniden yapılanmasında, işten çıkartılan işçilere geçici gelir desteği sağlayarak, yoksulluk yaşamamalarını sağlamak, (c) bu işçilerin işçi yerleştirme programları ile pazara dönmelerini, özelleştirme ve ekonomik reform programları ile işe geri dönüşlerini sağlamak; (d) sosyal yardım programları geliştirmek için alternatifler belirlemek ve Türkiye’de daha kapsamı sosyal güvenlik programı oluşturmak. Öncelikli hedef grubu, KİT’lerin özelleştirilmesi ile doğrudan işlerin son verilen işçilerdir. Ayrıca, sosyal etki programları ilgili kurumsal kapasiteyi arttıracak, etki değerlendirme kapasitesini ve Türkiye genelindeki kamu kuruluşları için kullanılacak kamu fonlarının değerlendirilmesine yardımcı olacaktır.

PROJENİN DURUMU: Proje tatmin edici bir şekilde ve kabul edilen tüm gelişim hedefleri üzerinde durularak sürdürülmektedir. Proje uygulamaları teknik koşulları, dört çalışma için sağlanmaktadır. İş Kaybı Tazmini ve İşçi yerleştirme uygulamalarının hızı artmaya devam etmektedir. Bu çalışmaya ayrılan kaynak 242.785.706 Amerikan dolarına ulaşmıştır, bu miktar toplam kaynak oranının %97,1’dir. 30 Haziran 2005 tarihi itibarı ile, özelleştirilen 41 KİT’de çalışan 17.041 işçiye kıdem tazminatı ödemeleri, toplam fonun 205,7 milyon doları kullanılarak yapılmıştır. Hem kıdem tazminatı hem de iş kaybı tazminatı alan 723 eski işçiye, fondan toplam 12,3 milyon dolarlık ödeme yapılmıştır. 30 Haziran 2005 tarihi itibarı ile işten çıkarılan 30.741 işçi, işçi yerleştirme programı adı altında 25.071.210 Amerikan doları tutarında eğitim almışlardır. Bu eğitimin kapsamında, danışmanlık, işe yerleştirme, geçici istihdam, küçük iş yardımı ve diğer hizmetleri bulunmaktadır.

PROJE DOKÜMANLARI için buraya tıklayınız.
(Proje dokümanları İngilizce'dir).