PROJE ÖZETİ

ARKA PLAN: Özelleştirme Sosyal Destek Projesi, Ülke Destek Stratejisi, Ekonomik Reform Programı, ve ilgili Ekonomik Reform Kaynakları ile doğrudan ilgilidir ve bu programları desteklemektedir. 1997 yılında hazırlanan Ülke Destek Stratejisinde, KİT’lerin ülke bütçesi ve ekonomisi üzerinde yıllar süren etkisi olduğu ve sürekli ekonomik dengesizler ve düzensiz büyüme yaşanılan ülkelerde kamu iktisadi teşebbüslerinin mülkiyetlerinin büyük bir bölümünün ve yönetimlerinin özel sektöre devredilmesi gerektiği belirtilmektedir. Özelleştirme Sosyal Destek Projesi, net güvence hükümlerin üzerinde durmaktadır. 2000 yılında hazırlanan Ülke Destek Stratejisine göre reform programına yapılacak bir politik müdahale, bir reform için en büyük riski oluşturmaktadır. Proje, özelleştirmenin ilk aşamalarında, reformlardan olumsuz yönde etkilenen reform programlarına destek vererek, riskin ortadan kaldırılmasını ve reformu olumsuz yönde etkileyen dezavantajların en az seviyeye indirilmesini sağlayacaktır. Hükümet, verimliliği arttırmak ve kaynak etkinliğini sağlamak için KİT’lerin sayılarının azaltılması gerektiğinin altını çizmektedir. Bu hedefe ulaşmak için ilk araç, hem özelleştirmeyi hem de, kapatmayı içine alan tecrit uygulamalarıdır. Hükümet ve Dünya Bankası, KİT’lerinin kapatılması ve özelleştirilmesini içine alan yapısal reform ve ekonomik düzenleme stratejisi ve konu ile ilgili tespitler üzerinde büyük ölçüde anlaşmaya varmışlardır.

KİT’lerin özelleştirilmesi, rekabetin arttırılmasının yanı sıra, hem mali yönetim hem de özel sektörün yeniden düzenlenmesi açısından önemli katkı sağlayacaktır. Özelleştirilen işletmelerden elde edilen gelirler, Türkiye’nin, hâlihazırda GSYİH’nın % 67’sine ulaşan kamu borçlarının yönetilmesinde kullanılacaktır. Kamu sektörünün yeniden düzenlenmesi ile ilgili olarak ise, devletin elinin Türk hava Yolları ve Türk Telekom gibi büyük ve stratejik kurumların yönetiminden çekilmesi, devletin ekonomik yönetim, hizmet sunumu ve uygun piyasa düzenlemesi gibi daha temel rollerine odaklanmasına olanak tanıyacaktır

PROJENİN AMACI: Özelleştirme Sosyal Destek Projesi’nin kalkınma hedefi, Hükümet’in Özelleştirme Projesi’nde hedeflerine ulaşması için başarılarını desteklemek, Kamu İktisadi Teşekkülleri’nin olumsuz sosyal ve ekonomik etkilerini azaltmak, Ekonomik Reform Programı’nın sosyal etkilerini denetlemektir.

PROJE AÇIKLAMASI: PSSP2 birbirleriyle yakından ilişkili üç bileşenden oluşacaktır. Bunlar; (i) özelleştirme süreci nedeniyle işten çıkarılan işçilere yardımcı olacak iş kaybının tazmini; (ii) etkilenen işçilere alternatif istihdam olanakları sunulmasını sağlayacak İşçi yerleştirme hizmetleri ve (iii) etkin uygulamanın sağlanması için proje yönetimi ve özelleştirmenin sosyal etkilerinin izlenmesidir.

a) İş Kaybının Tazmini:
Bu bileşenin hedefi, KİT’lerin özelleştirilmesi nedeniyle işlerini kaybeden işçilerin üzerinde yaratılan olumsuz sosyal ve ekonomik etkilerin iş kabının tazmini yoluyla hafifletilmesini sağlamaktır. Bu bileşen, kanunda düzenlenmiş olduğu şekilde, KİT’lerin özelleştirilmesi nedeniyle işlerini kaybeden işçilere yapılacak kıdem tazminatı ve ilgili ödemeleri finanse edecektir. Toplam 29.000 işçinin toplam maliyeti 420 milyon Euro olan bu yardımlardan yararlanması beklenmektedir. Bu bileşenin uygulanmasında sınırlı düzeyde yerel teknik destek alınacaktır. 

b) İşçi Yerleştirme Hizmetleri:
Bu bileşen, iş danışmanlığı, yerleştirme hizmetleri, yeniden eğitim, ticari danışmanlık hizmetleri ile İŞKUR aracığıyla geçici toplum hizmetlerinde istihdam ve KOSGEB aracılığıyla küçük işletmelerin desteklenmesi de dahil olmak üzere çeşitli hizmetleri finanse edecektir. Bu hizmetler özelleştirilmekte olan 21 KİT’e ve yaklaşık 11.000 işsize sağlanacaktır. Küçük işletmelere yardımcı olacak altı yeni destek kurumu oluşturulmaktadır. İŞKUR ve KOSGEB’e program uygulamasında yardımcı olmak ve kapasitelerini arttırmaları amacıyla sınırlı oranda teknik destek, eğitim be araç sağlanacaktır. PSSP2 projesi boyunca hizmet sunumunun iyileştirilmesi amacıyla İşçi Yerleştirme Hizmetlerinin etkililiğinin ölçülmesi için bir olay çalışması değerlendirme programı yürütülecektir.

c) Proje Yönetimi:
Bu bileşenin hedefi PSSP2 projesinin genel anlamda etkili bir şekilde yönetilmesini sağlamaktır. Bu bileşen aynı zamanda;

i) projenin yürütülmesinin koordinasyonu ve proje kaynaklarının yönetimi;
ii) uygulamayı gerçekleştiren kurumlar için Banka tarafından finanse edilen tüm mal ve hizmetlerin tedarik edilmesi;
iii) Mali Yönetim Sisteminin Dünya Bankası’nın öngördüğü şekilde yürütülmesinin sağlanması,
iv) Dünya Bankası ve teknik kurumlar arasında irtibat görevinin üstlenilmesi, ve
v) yıllık denetimlerin Banka standartlarına uygun bir şekilde yapılmasının sağlanması için sınırlı oranda teknik destek ve araç desteği sağlayacaktır.

UYGULAMA ve TAKİP: Kredi Anlaşmasını imzalayan taraf Hazine Müsteşarlığı olacaktır. Baş uygulayıcı Kurum, Başbakanlığa rapor veren Özelleştirme İdaresidir. İş Kaybının Tazmini ve İşçi yerleştirme bileşenlerinin teknik uygulaması, Öİ bünyesindeki bir İşçi Yerleştirme Grubu tarafından gerçekleştirilecektir. İdari işlemler bir Proje Koordinasyon Birimi (PKB) tarafından Öİ bünyesindeki Mali, Tedarik ve Rapor Verme Bölümleriyle birlikte yürütülecektir. İşçi Yerleştirme Grubu ve Proje Koordinasyon Birimi kamu görevlilerinin başkanlığında faaliyet gösterecektir. PKB’nin Mali Bölüm Başkanı, PKB Koordinatörü olarak hizmet verecek ve Banka ile irtibat kurulmasından sorumlu olacaktır. Aşağıdakiler her bir bileşenin uygulanması ile ilgili özet bilgileri içermektedir.

a) İş Kaybının Tazmini:
Özelleştirme İdaresi, İş Kaybının Tazmini Banka finansmanı için başvuracak KİT’leri Banka ile üzerinde anlaşmaya varılan Yatırım Kriterlerine göre tespit edecek ve kıdem tazminatı ödemelerinin yapılmasından önce Bankayı, işletmenin adı ve uygun bulunan işçilerin yaklaşık sayısı hakkında bilgilendirecektir. Özelleştirme İdaresi, ilgili KİT’lerin üzerinde anlaşmaya varılan kriterleri karşıladığını ve ödemelerin hesaplanmasında yine üzerinde anlaşmaya varılan usullerin kullanıldığını tasdik edecektir (Başlangıçta kabul edilen 21 KİT listesine yapılacak ekleme ve çıkarmalar için Banka’nın onayının alınması gerekmektedir.).

b) İşçi Yerleştirme:
Bu çalışma, Özelleştirme İdaresi bünyesinde bulunan (a) İşçi Yerleştirme Grubu tarafından, İŞKUR ve KOSGEB ile yakın koordinasyon içinde koordine edilmektedir. İşçi Yerleştirme Grubu, (i) İşçi Yerleştirme Programı’nın (İYP) yönetimsel çerçevesinin oluşturulması ve geliştirilmesi, (ii) iki lider kurumun birliğin ve KİT yönetiminin temsilcileri ile toplum liderleri ile koordinasyon içinde işçi yerleştirme değerlendirme ve planlama oturumlarının organize edilmesinde liderlik görevinin üstlenilmesi (iii) iki lider kuruluş tarafından yönetilen işçi yerleştirme hizmetlerinin süregelen denetiminin sağlanmasından sorumlu olacaktır.

FAYDALAR: Projenin öncelikli yararlarını:

a) Çalışma kapasitesinin arttırılmasıyla daha önceki Kamu İktisadi Teşebbüslerinin verimliliğinin yükseltilmesi,
b) KİT’lerin yeniden yapılandırılmasında, işten çıkarılan işçilere geçici gelir desteği sağlanması ve yoksulluktan korunmaları,
c) özelleştirme ve ekonomik reform programları nedeniyle işlerini kaybeden işçilerin işçi yerleştirme programları ile piyasaya geri dönmelerinin hızlandırılması oluşturmaktadır.

PROJE DURUMU: Proje Banka’nın Yönetim Kurulu tarafından 14 Haziran 2005 tarihinde onaylanmış ve Ocak 2006’da yürürlüğe girmiştir. Aralık 2005’te tamamlanan başarılı PSSP projesinin formatını izlemesi nedeniyle proje uygulamasında hâlihazırda ilerleme kaydedilmektedir.

PROJE DOKÜMANLARI için buraya tıklayınız. (Proje dokümanları İngilizce'dir).