Genel Açıklama Dünya Bankası her yıl birlikte çalıştığı 100’den fazla ülkede projeler için 15-20 milyar Amerikan doları arasında kredi vermektedir. Projeler bu ülkelerde altyapıdan eğitim, sağlık ve hükümet mali yönetimine kadar uzanan ekonomik ve sosyal yelpazede yer almaktadır. Banka'nın finanse ettiği projeler iyi dokümante edilen bir proje döngüsüne göre başlatılır ve denetlenir. Proje döngüsünün bir parçası olarak yaratılan dokümanlar, Banka'nın finanse ettiği işler hakkında güncel bilgi edinmek isteyen ilgili paydaşlar ve Banka finansmanlı projelere katılmak isteyen işletmeler için değerli bilgi kaynakları olabilir. Aşağıda, proje döngüsü, sürecin bir parçası olarak yaratılan dokümanlar ve bunlara nasıl erişileceği hakkında adım adım bir kılavuz verilmektedir. Süreç nasıl başlar: Yoksulluk Azaltma ve Ülke Destek Stratejileri Dünya Bankası, geçmişte kendi bazı projeleri dahil destek çabalarının gündemin, destek sağlanan hükümetlerden ziyade bağışçılar tarafından belirlenmesi nedeniyle başarısızlığa uğradığını bilmektedir. Mevcut kalkınma politikası altında Banka, ülkeler tarafından sahip olunan, geniş paydaş desteğine sahip programların başarı şansının çok daha yüksek olduğu inancıyla, hükümetlerin kalkınma stratejileri hazırlama ve uygulamada başrolü oynamasına yardım etmektedir.
Bazı düşük gelirli ülkelerde Banka, Yoksulluk Azaltma Stratejisi (PRS) yaklaşımı kullanmaktadır, ki bu kalkınmanın nasıl destekleneceği konusunda geniş kapsamlı danışma ve mutabakat oluşturmayı içerir. Bu süreçte, ulusal yoksulluğu azaltma stratejisi ülke tarafından hazırlanır, ulusal önceliklerin arkasında programları daha iyi koordine etmek ve dizmek için bağışçılara bir çerçeve yaratır. Hükümet, yerel grupların geniş kesitine danışır ve bunu ülkenin toplumundaki yoksulluğun kapsamlı analizi ve ekonomik durumu ile birleştirir. Hükümet bu süreçten kendi önceliklerini belirler ve üç ila beş yıllık bir dönemde yoksulluğu azaltma hedefleri belirler. Bunlar Yoksulluk Azaltma Stratejisi Dokümanında (PRSP) açıklanır. Banka ve diğer yardım kurumları, kendi destek çabalarını ülkenin kendi stratejisi ile uyumlu hale getirir – ki bu kalkınma etkinliğini iyileştirmenin kanıtlanmış bir yöntemidir. Banka'nın bir ülke ile çalışmasının tasarımı, bir Ülke Destek Stratejisine (CAS) dayalıdır, ki bu, düşük gelirli ülkeler durumunda ülkenin Yoksulluk Azaltma Stratejisi Dokümanında bulunan önceliklerden çıkarılmıştır. CAS, hükümet ve ilgili paydaşlar ile işbirliği içinde üretilir. CAS’in hazırlanması, Banka veya diğer tarafların, sağlık, eğitim, tarım, kamu harcamaları ve bütçeleme, mali yönetim veya tedarik yanı sıra diğer hususlar gibi geniş yelpazede ekonomik ve sosyal sektörler üzerinde yaptığı analitik çalışmalardan faydalanabilir. 1- Tespit Aşaması Banka'nın Ülke Destek Stratejisi (CAS) bir ülkeye desteğinin tasarımıdır. Düşük gelirli ülkelerde CAS, ülkenin Yoksulluk Azaltma Stratejisi Dokümanında tespit edilen (yukarıda açıklandığı gibi) önceliklerine dayalıdır. CAS’da ana hatları verilen hedefler, Banka'nın kredi programı önceliklerine kılavuzluk eder ve Banka kredilerinin muhtemel gelecek alanlarını tespit etmek isteyen ilgili paydaşlar ve işletmeler için faydalı bir bilgi kaynağıdır. Tespit aşamasında Banka ekipleri, mutabık olunan kalkınma hedeflerinin bir parçası olarak finanse edilebilecek projeleri tespit etmek için hükümet ile birlikte çalışır. Bir proje tespit edildiğinde Banka ekibi bir Proje Konsept Notu (PCN) yaratır, ki bu, projenin temel unsurları, önerilen hedefi, muhtemel riskleri, projeyi yürütmenin alternatif senaryoları ve proje onay süreci için muhtemel takvimi ortaya koyan dört ila beş sayfalık bir iç dokümandır. Faydalı halka açık dokümanlar Proje Bilgi Dokümanı (PID), PCN’nin dahili incelemesinden sonra hazırlanır ve Banka'nın Infoshop'u vasıtasıyla kamuya açıklanır. Bu genellikle dört ila beş sayfa uzunluktadır ve yukarıda anılan bilgileri içerir – hedef, kısa açıklama vs. Aynı zamanda, proje işleri için teklif vermeye istekli şirketler için faydalı bir temas noktası olan projeyi yönetecek Dünya Bankası Görev Yöneticisi veya Takım Liderinin adını içerir. PID, ihale dokümanlarını ilgili projeye göre uyarlamak için vazgeçilmez bir kaynaktır. Birleştirilmiş Önlemler Veri Sayfası (ISDS) de projenin ilk resmi incelemesinden sonra ilk kez hazırlanır ve halka açıklanır. Çevre ve sosyal konularda Dünya Bankası'nın önlem politikaları altında ana konuları teşhis eder ve proje hazırlığı esnasında bunların nasıl ele alınacağı hakkında bilgi sağlar.
2- Hazırlık Aşaması Sürecin bu bölümü Banka'nın birlikte çalıştığı ülke tarafından yönlendirilir ve önerilen projenin karmaşıklığına dayalı olarak birkaç aydan üç yıla kadar sürebilir. Banka, istenilen yerde analiz ve danışmanlık sunarak destekleyici rol oynar. Bu aşamada, projenin karşı karşıya olduğu teknik, kurumsal, ekonomik, çevresel ve mali konular etüt edilir ve ele alınır – aynı hedefleri başarmak için alternatif yöntemler olup olmadığı dahil. Projelerin çevre bakımından sağlam ve sürdürülebilir olmasını sağlamak için Banka finansmanı için teklif edilen projelerden bir değerlendirme istenir (Çevre Değerlendirmesi-EA). Çevre Değerlendirmesinin kapsamı projenin kapsam, ölçek ve muhtemel etkisine bağlıdır. Faydalı halka açık dokümanlar Çevre Değerlendirme Raporu (EA) planlanan bir projenin muhtemel çevre etkisini ve muhtemel zararı azaltmak için önlemleri analiz eder. Yerli Halklar Kalkınma Planı yerli halkların sağlık, üretim kaynakları, ekonomileri ve kültürleri üzerinde muhtemel olumsuz etkileri teşhis eder. Çevre Eylem Planı bir ülkenin başlıca çevre endişelerini tanımlar, sorunların ana nedenlerini teşhis eder ve sorunları çözmek için politikalar ve somut eylemler oluşturur.
3- Değerlendirme Aşaması Banka, sürecin bu bölümünden sorumludur. Banka personeli, tespit ve hazırlık esnasında yapılan işi inceler, genellikle müşteri ülkede üç ila dört hafta geçirir. Banka yönetimi için ya Proje Değerlendirme Dokümanları (yatırım projeleri) ya da Program Dokümanları (düzeltme operasyonları) hazırlarlar ve Mali Yönetim takımı da projenin mali yönlerini değerlendirir. Bu aşamada PID güncellenir. Bu dokümanlar proje onaylandıktan sonra halka açıklanır (aşağıya bakınız).
4- Müzakere ve Onay Aşaması Banka personeli önerilen projeyi değerlendirdikten sonra, Banka ve fon talep eden ülke, projenin nihai şekli üzerinde müzakere eder. Her iki taraf, kredinin kayıt ve şartları üzerinde mutabakata varır. Sonra, Proje Değerlendirme Dokümanı (PAD) veya Program Dokümanı (PGD) Başkanın Memorandumu ve hukuk dokümanları ile birlikte onay için Banka'nın İcra Direktörleri Kuruluna sunulur. Uygun dokümanlar, bakanlar kurulu veya yasama organı tarafından onay gerektiren hallerde, kredi alan hükümet tarafından nihai onaya sunulur. Her iki tarafın onayından sonra, kredi anlaşması tarafların temsilcileri tarafından resmen imzalanır. Bu yapıldıktan sonra ikraz veya kredinin, ilgili şartlar karşılandıktan sonra geçerli olduğu veya ödeme için hazır olduğu ilan edilir ve anlaşma halka açıklanır. Faydalı halka açık dokümanlar Proje Değerlendirme Dokümanı (PAD), önerinin Banka tarafından finanse edilmesini onaylamak için Kurulun ihtiyaç duyduğu tüm bilgileri sunar. 1999 öncesinde bu dokümana Personel Değerlendirme Raporu deniyordu. Program Dokümanı (PGD) düzeltme kredisi işlemlerini açıklar ve programın yapılabilirliği ve gerekçesinin Banka tarafından değerlendirilmesini ortaya koyar. Teknik Ek, Proje Değerlendirme Dokümanı gerektirmeyen bağımsız teknik yardım kredileri için bir Memorandum ve Başkanın Tavsiyesini destekler.
5- Uygulama ve Denetim Aşaması Projenin uygulanması kredi alan ülkenin sorumluluğudur, Banka ise denetimden sorumludur. Kredi onaylandığında, kredi alan hükümet Banka'dan teknik destek ile şartnameyi hazırlar ve proje için mal ve hizmetlerin tedarikine ilişkin teklifleri değerlendirir. Banka, satın alma kılavuzunun izlendiğini kontrol etmek için bu faaliyeti inceler. Eğer uyulmuşsa, fonlar ödenir. Banka’nın Mali Yönetim Takımı periyodik olarak denetlenmiş mali tabloları istemek dahil projenin mali yönetimini sürekli denetler.
Faydalı halka açık dokümanlar Uygulamadaki Projelerin Durum Raporu önceki mali yıl boyunca faal olan tüm projelerin oldukça kısa özetini sağlar. Daha önceleri İcra Direktörleri Kuruluna dahili yazışma olan SOPE Raporu artık halka açıktır. Mali yıl içinde kapatılan projeler artık SOPE’ye dahil edilmez, çünkü bunların Uygulama Tamamlama Raporları da halka açıklanmaktadır.
6- Uygulama Tamamlama Raporu, kredi ödeme dönemi (1 ila 10 yıl arasında) sona erdiğinde, başarıları, problemleri ve çıkarılan dersleri ortaya koyan bir tamamlama raporudur, bilgilendirme amacıyla Banka İcra Direktörleri Kuruluna sunulur.
Faydalı halka açık dokümanlar Uygulama Tamamlama Raporları, Banka tarafından finanse edilen her kredi tamamlandığında operasyonun sonuçlarını değerlendirir. Operasyon personeli, tamamlanan her proje için kendi öz değerlendirmelerini hazırlar.
7- Değerlendirme Aşaması Bir projenin tamamlanmasını müteakip, Banka'nın Operasyon Değerlendirme Departmanı (Operations Evaluation Department), başlangıç hedefleri karşısında sonuçlarını ölçen bir denetim yapar. Denetim, proje tamamlama raporunun incelenmesi ve ayrı bir raporun hazırlanmasını kapsar. Her iki rapor icra direktörlerine ve kredi alana sunulur. Bunlar halka açıklanmaz. Faydalı halka açık dokümanlar Proje Performans Değerlendirme Raporları, proje sonuçlarını (amaca uygunluk, etkinlik ve verimliliği dikkate alarak), sonuçların sürdürülebilirliğini ve kurumsal kalkınma etkisini değerlendirir. Tamamlanan her dört projeden biri (yılda yaklaşık 70) Proje Performans Değerlendirme Raporu için seçilir, bu da Operasyon ve Değerlendirme Departmanı personelinin yaklaşık altı haftasını alır ve kredi alan ülkeye bir proje ziyaretini içerir. Etki Değerlendirme Raporları, projelerin ekonomik değerini ve halk ve çevre üzerindeki uzun vadeli etkilerini değerlendirir. Projelere bu “ikinci bakışlar” borç ödemelerinin kapanmasından beş ila 8 yıl sonra yapılır. Teftiş Kurulu Raporları, Banka tarafından finanse edilen operasyonun tasarım, değerlendirme ve/veya uygulaması bakımından operasyonel politika ve prosedürlere Banka'nın uymadığına ilişkin etkilenen tarafların iddialarını inceler.
Projeler, hazırlıktan onaya kadar herhangi bir aşamada iptal edilebilir. Faal statüsüne ulaşmayan bu projeler için yukarıda açıklanan Proje Bilgi Dokümanları (PID) nihai dokümanlardır.
Bakınız ayrıca Sonuçları Ölçme.(İngilizce) İlave Bilgiler |
RSS