Proje Döngüsü

Proje Döngüsünün İşleyişi: 

1. Ülke Yardım Stratejisi
Dünya Bankası, ülkelerin kendi önceliklerini belirlemelerine ve temel kalkınma hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olmak için finansal, istişari ve teknik hizmetler sunar.

2. Tanımlama
Anlamlı bir değişim yaratmaya yönelik fikirler tartışılır. Borçlu ve Banka temsilcileri kalkınma amaçlarını ve proje etkilerini, risklerini, alternatiflerini ve takvimini değerlendirir.

3. Hazırlama, Değerlendirme ve Kurul Onayı
Banka’nın sağladığı bilgiler ve finansal yardım ile, Borçlu çalışmalar yapar ve ayrıntılı proje belgelerini hazırlar. Banka projenin ekonomik, teknik, kurumsal, finansal, çevresel ve sosyal yönlerini değerlendirir. Banka ve Borçlu kredinin koşulları üzerinde bir anlaşmaya vardığında, proje onay için Banka’nın İcra Direktörleri Kurulu’na sunulur.

4. Uygulama ve Denetleme
Borçlu, Banka’nın satın alma kılavuzlarına uygun olarak gerçekleştirilen rekabetçi bir ihale süreci ile yapılan sözleşmeler yoluyla projeyi uygular. Dünya Bankası personeli, kredi kaynaklarının  belirlenen amaçlara uygun olarak harcandığından ve ekonomi, etkinlik ve etkililik gibi hususlara gerekli özenin gösterildiğinden emin olmak için projeyi düzenli olarak denetler.

5. Uygulama ve Tamamlama
Kredi kullandırım süresinin sonunda (1 ile 10 yıl arasında sürebilecek bir süreç), proje sonuçlarını, karşılaşılan sorunları ve çıkarılan dersleri ortaya koyan bir tamamlama raporu Banka’nın operasyonlar personeli tarafından hazırlanarak bilgilendirme amaçlı olarak İcra Direktörleri Kurulu’na sunulur.

6. Değerlendirme
Bir borçlu bir projeyi tamamladıktan sonra,  Banka’nın Bağımsız Değerlendirme Grubu (IEG) başlangıçta amaçlar karşısında elde edilen sonuçları ölçer  ve proje sonuçlarının uzun vadede sürdürülebilir olup olmadıklarını değerlendirir. Bazı projeler ayrıntılı etki değerlendirme raporlarında daha ayrıntılı olarak incelenir.

BİR PROJE NEDİR?

Dünya Bankası, kalkınma ve değişimi desteklemek amacıyla düşük ve orta gelirli ülkelere kredi sağlamaktadır. Kalkınma projeleri borçlu ülkeler tarafından paranın amaçlanan hedefe ulaşmasını güvence altına almak amacıyla belirli kural ve prosedürler takip edilerek uygulanmaktadır.

ÜLKE STRATEJİSİ VE PROJE TANIMLAMA

Dünya Bankası, finansal yardımların ve diğer yardımların mümkün olan en büyük etkiyi yaratacak şekilde nasıl tasarlanabileceği konusunda borçlu ülke hükümetleri ve diğer paydaşlar ile birlikte çalışır. Analitik çalışma yapıldıktan sonra, borçlu ülke ve hükümet yoksulluğu azaltmaya ve yaşam standartlarını iyileştirmeye yönelik stratejileri ve öncelikleri belirler.
Tanımlanan projeler ekonomik ve sosyal alanlarda, altyapıdan eğitime, sağlığa, kamu mali yönetimine kadar çeşitlilik gösterebilmektedir. Dünya Bankası ve hükümet bir başlangıç proje kavramı ve proje faydalanıcıları üzerinde anlaşmaya varmakta ve Banka’nın proje ekibi  Proje Kavram Notunda projenin temel unsurlarını ortaya koymaktadır. Bu belgede, önerilen faaliyetler,  en olası riskler, alternatif senaryolar ve proje onay sürecine ilişkin muhtemel bir takvim belirlenir. Bu aşamada iki Banka dokümanı daha hazırlanır. Proje Tanıtım Dokümanı, önerilen projeye ilişkin ihale dokümanlarının hazırlanmasına ilişkin yararlı kamu kaynakları içerir, ve kamuoyu erişimine açık olan Entegre Koruma Önlemleri Bilgi Formu Banka’nın çevresel ve sosyal konulara ilişkin koruma önlemi politikalarına yönelik kilit hususları belirler.

PROJE HAZIRLAMA 

Proje hazırlama aşamasından borçlu hükümet ve uygulayıcı kurumu veya kurumları sorumludur. Bu aşamada fizibilite etütlerinin yapılması ve   mühendislik projelerinin ve teknik projelerin hazırlanması birkaç yıl sürebilir. Hükümet, ihtiyaç duyulması halinde, sadece bu aşamada değil ayı zamanda projenin daha sonraki uygulama aşamasında da geçerli olmak üzere, mal ve hizmet temini ve yapım işleri için müşavirlerle ve kamu sektörü şirketleri ile sözleşme yapar. Geri bildirimlerini almak ve proje için desteklerini sağlamak için faydalanıcılar ve paydaşlar ile istişare yapılır. Bu sürecin gerektirdiği zaman, çaba ve kaynaklar göz önüne alındığında, proje konusunda hükümetin tam kararlılığı hayati önem taşır.
Dünya Bankası genellikle bu aşamada bir danışmanlık rolü oynar ve talep edildiğinde analiz ve bilgi sağlar. Bununla birlikte, Banka bu noktada finansal yönetim, satın alma, raporlama ve izleme ve değerlendirme için gerekli sistemler gibi genel proje yönetimi düzenlemeleri hakkında borçlu ile bir anlaşmaya varmak için uygulayıcı kuruluşların ilgili kapasitesini değerlendirir.
Banka personeli tarafından daha önce yapılmış olan tarama çalışmalarında, bir önerilen projenin Dünya Bankası’nın Koruma Önlemleri Politikalarının kapsadığı çevresel veya sosyal etkilere sahip olabileceği tespit edilmiş olabilir. Gerekli olması halinde, borçlu bu noktada planlanan projenin olası çevresel etkilerini analiz eden ve olası zararları azaltmaya yönelik atılacak adımları açıklayan bir  Çevresel Değerlendirme Raporu hazırlar. Bir ülkede önemli çevresel sorunların bulunması halinde, borçlunun Çevresel Eylem Planı sorunları açıklar,  bunların temel sebeplerini tespit eder ve bunlar  ile başa çıkmaya yönelik politikaları ve somut eylemleri belirler. Sosyal açıdan, bir projenin sağlık, üretim kaynakları, ekonomiler ve yerli halkların kültürleri üzerindeki olası olumsuz etkilerini analiz etmeye yönelik çeşitli çalışmalar yapılabilir. Yerli Halklar Planı, yerli halklar üzerindeki potansiyel olumsuz etkileri önlemek veya azaltmak amacıyla borçlunun  yerli halk alanlarında planlanan müdahalelerini tespit eder. Bu planlar proje tasarımına entegre edilir.

PROJE DEĞERLENDİRME 

Proje değerlendirme, paydaşlara proje tasarımını ayrıntılı olarak incelemeleri ve varsa kafalarındaki soru işaretlerini gidermeleri için bir fırsat sağlar. Hükümet ve Dünya Bankası tanımlama ve hazırlama aşamalarında yapılan çalışmaları gözden geçirirler ve beklenen proje sonuçlarını, hedeflenen faydalanıcıları ve ilerlemenin izlenmesine yönelik değerlendirme araçlarını teyit ederler. Bu aşamada projenin tüm unsurlarının uygulanabilirliği üzerinde bir anlaşmaya varılır. Banka ekibi projenin tüm unsurlarının Dünya Bankası’nın operasyonel gereklilikleri ile uyumlu olduğunu ve hükümetin projeyi etkin bir şekilde uygulamak için gerekli kurumsal düzenlemelere sahip olduğunu teyit eder. Tüm taraflar bir proje takvimi ve kilit dokümanların kamuoyuna açıklanması konusunda bir anlaşmaya varır ve nihai Banka onayı için tamamlanması gereken işleri belirler. Nihai adımlar, projenin uygulanmaya hazır olup olmadığının değerlendirilmesi ve yürürlük koşullarının (uygulama öncesi üzerinde anlaşılan eylemler) kararlaştırılmasıdır. Proje finansman için onaylandığında, Proje Tanıtım Dokümanı  güncellenir ve yayınlanır.

PROJE ONAYI

Tüm proje ayrıntıları hükümet ve Dünya Bankası tarafından müzakere ve kabul edildikten sonra, proje ekibi, değerlendirilmek ve onaylanmak üzere Banka’nın İcra Direktörleri Kurulu’na sunulacak diğer  finansal ve hukuki belgeler ile birlikte Proje Değerlendirme Dokümanını (yatırım kredileri için) veya Program Dokümanını (kalkınma politikası kredileri için) hazırlar. Finansman onayı alındıktan, yürürlük koşulları yerine getirildikten ve hukuki belgeler kabul edilip imzalandıktan sonra,  uygulama aşaması başlar.

PROJE UYGULAMA

Borçlu hükümet Dünya Bankası’ndan temin ettiği kaynaklar ile kalkınma projesini uygular. Banka ekibinden sağlanan teknik yardım ve destek ile, uygulayıcı hükümet kuruluşu proje şartnamesini hazırlar ve mal-hizmet temini ve yapım işleri için ihtiyaç duyulan ihale işlemlerini gerçekleştirir. Aynı zamanda, üzerinde anlaşmaya varılan planlarda yer alan çevresel ve sosyal etki azaltma eylemlerini gerçekleştirir. Banka’nın proje ekibinde yer alan finansal yönetim ve satın alma uzmanları, proje kaynaklarının kullanımı ile ilgili yeterli mali kontrollerin mevcut olmasını sağlarlar. Bu aşamadaki tüm bileşenler hazır olsa bile, projedeki gecikmeler ve beklenmeyen olaylar bazen proje amaçlarının yeniden yapılandırılmasını gerektirebilirler.

Proje uygulaması başladıktan sonra, uygulayıcı hükümet kuruluşu proje faaliyetlerini düzenli olarak raporlar. Hükümet ve Banka, birlikte yapacakları bir çalışma ile proje ilerlemesine dair bir dönem ortası gözden geçirme raporu hazırlarlar. Ayrıca, Dünya Bankası’nın, her mali yıl sonu itibariyle faal olan tüm Banka finansmanlı projelerin kısa bir özeti olan Devam Eden Projelerin Durumu Hakkındaki Raporu  kamuoyu erişimine açıktır. Mali yıl içinde projelerin kapanması halinde, bu rapordan çıkarılırlar ve bu projelerin kendi Uygulama Tamamlama ve Sonuç Raporları kamuoyuna açıklanır.
Sonuçlar bakımından operasyon ve projenin nihai etkililiğini değerlendirmeye ve ölçmeye yönelik veri elde etmek amacıyla, uygulama aşaması boyunca projenin ilerlemesi, sonuçları ve faydalanıcılar üzerindeki etkileri hükümet ve Banka tarafından izlenir.

PROJE TAMAMLAMA 

Kredi kullandırım süresinin sonunda bir proje tamamlandığında ve kapandığında (bu 1 ile 10 yıl arasında sürebilecek bir süreçtir), Dünya Bankası ve borçlu hükümet elde edilen sonuçları, karşılaşılan sorunları, çıkarılan dersleri ve projenin gerçekleştirilmesi ile elde edilen bilgileri belgeler. Bir Dünya Bankası operasyonlar ekibi, uygulayıcı hükümet kuruluşundan, eş finansörlerden ve diğer ortaklardan/paydaşlardan elde edilen girdileri kullanarak bu bilgileri ve verileri bir Uygulama Tamamlama ve Sonuç Raporunda derler. Bu rapor, nihai proje sonuçlarını açıklar ve değerlendirir. Daha sonra, nihai sonuçlar beklenen sonuçlar ile karşılaştırılır. Bu uygulama sırasında elde edilen bilgiler aynı zamanda projeden türetilen faydaların sürdürülebilirliği için hangi ilave hükümet önlemlerinin ve kapasite iyileştirmelerinin gerektiğini belirlemek için de kullanılır. Ek olarak, değerlendirme ekibi operasyonun genel olarak Banka operasyonel politikaları ile ne kadar uyumlu bir şekilde gerçekleştirildiğini ve Banka kaynaklarının kullanımını ne kadar haklı çıkardığını değerlendirir. Bu sonuç ölçüm sürecinden elde edilen bilgiler gelecekteki benzer projeler için faydalı olmayı amaçlar.

DEĞERLENDİRME

Banka’nın Bağımsız Değerlendirme Grubu (IEG), yaklaşık olarak her dört projeden birinin (yılda yaklaşık 70 proje)  performansını değerlendirir ve başlangıçtaki amaçlara göre  elde edilen sonuçları, sonuçların sürdürülebilirliğini ve kurumsal gelişim etkilerini ölçer. Zaman zaman, IEG ayrıca projelerin ekonomik değerliğini ve (projenin uygulanmamış olması halindeki durum ile karşılaştırmalı olarak) insanlar ve çevre üzerindeki uzun vadeli etkilerini değerlendirmek amacıyla Etki Değerlendirme Raporları hazırlar.