E-posta: ethem.tozlu@gmail.com

PROJE ÖZETİ

ARKA PLAN: Türkiye’nin önemli ölçüde yurt içi doğal gaz rezervi bulunmamakta ve Türkiye’de kullanılan doğal gazın % 99’u halihazırda yurt dışından ithal edilmektedir. Ancak, yurt içi rezervlerinin bulunmamasına karşın, Türkiye’deki doğal gaz tüketimi, geçtiğimiz son yirmi yıl içinde ortalama % 24 düzeyinde bir artışla hızlı bir şekilde yükselmiştir. Gazın en büyük kullanıcısı elektrik üretim sanayisi olmakla birlikte, sanayi, ticaret ve giderek artan bir şekilde meskenlerde de kayda değer miktarlarda gaz kullanılmaktadır. Kentleşmenin artması ve bunun sonucunda elektriğe ve ısınmaya duyulan talebin yükselmesi ile birlikte, doğal gaz talebinin de orta vadede hızla büyümeye devam etmesi beklenmektedir.

Türkiye gaz arzını özellikle Rusya’dan, bir tanesi Bulgaristan üzerinden ve diğeri de Karadeniz’in altından geçen iki boru hattı ile elde etmektedir. İran (boru hattı ile) Cezayir ve Nijerya (likit doğal gaz – LDG – şeklinde), Türkiye’ye gaz sağlayan diğer ülkeler arasında yer almaktadır. Azerbaycan’dan yapılacak gaz teslimatlarının ise 2006 yılının sonunda başlaması beklenmektedir.

Benzersiz coğrafi konumu nedeniyle, Türkiye, Avrupa ana kıtasına gaz ihracatında önemli bir gaz geçiş ülkesi olarak son derece iyi bir yere sahiptir. Büyüyen yurt içi gaz talebine ek olarak, Türkiye’nin bir geçiş ülkesi olarak bu rolünün, orta vadede doğal gaz piyasası ekonomilerini yönlendirme olasılığı yüksektir.
 
Büyüklüğüne ve talebin hızla artmasına karşın, Türkiye’nin halihazırda hiç bir doğal gaz deposu bulunmamaktadır. Depolanmış gazın bulunmaması arz güvenliğini ve gaz sisteminin yanı sıra, temel yakıt kaynağı olarak gaza güvenen enerji sisteminin de güvenilirliğini tehlikeye sokmaktadır. Türkiye’nin talebin en yüksek düzeyine kış aylarında eriştiği bir sisteme sahip olduğu göz önüne alınırsa, depolanmış gazın bulunmaması, kış aylarında yaşanan gaz sıkıntısına ya da diğer yakıt türlerinin kullanılmasına veya gazın yüksek fiyatlardan satın alınmasına yol açmaktadır. Gaz arzının güvenliğini arttırma ihtiyacını karşılamak amacıyla, Türkiye, ithalat kaynaklarını, yukarıda belirtildiği şekilde çeşitlendirmiştir. Ancak bunun yetersiz olma ihtimali yüksektir ve yeterli düzeyde gazın depolanmış olması, gaz sisteminin güvenliği ve işletimsel etkinliği açısından hayati önem taşıyan bir katkı sağlayacaktır. Kuzey Marmara bölgesinde 1,6 bcm kapasiteli bir depolama tesisi inşa edilmektedir. Ancak bu tesisin gaz çekme oranı düşüktür ve yüksek seviyeye ulaşan gaz taleplerini karşılamada yeterli olmayabilir. Tuz Gölü tesisi, 0,96 bcm’lik bir depolama kapasitesi daha sağlayacak olup, 4 katı daha yüksek gaz çekme oranlarıyla daha esnektir.

PROJENİN AMACI: Projenin ana hedefi, kritik derecede ihtiyaç duyulan gaz depolama ve şebeke altyapısını oluşturmak ve BOTAŞ’a mali açıdan istikrarlı ve ticari bir şekilde yönetilen bir şirket olarak işletme faaliyetlerini güçlendirmesinde destek sağlamak suretiyle Türkiye’deki gaz arzının güvenilirliği ve istikrarının arttırılmasıdır.

PROJENİN TANIMI: Projenin iki bileşeni bulunmaktadır:

1) Tuz Gölü yer altı gaz depolama sistemi:  Gaz depolama tesisi, Orta Anadolu’nun güneyinde bir tuz gölü olan Tuz Gölü yakınlarında bir yer altı tuz oluşumu içinde yer alacaktır. Tesis tamamlandığında, yaklaşık 960 milyon metre küp işleyen ve 460 milyon metre küp tampon gaz kapasitesine sahip olacaktır. Tesisin, 20 gün boyunca günde 40 milyon metre küp gaz sağlama kapasitesi olacak ve 25 günlük bir süre boyunca günde 30 milyon metre küp oranında gazın tesise yeniden doldurulması mümkün olacaktır.

2) Şebekenin Genişletilmesi: Proje aynı zamanda, BOTAŞ için, Erzincan ve Çorum’da iki kompresör istasyonu ve diğer şebeke altyapısını finanse edecektir. Bu istasyonların, mevcut ve yeni kaynaklardan Türkiye’ye ithal edilmesi beklenen giderek artan miktarlardaki gazın iletilmesinde yardımcı olması gerekmektedir. Rusya’dan sağlanacak arzın arttırılmasına olanak tanımak üzere ihtiyaç duyulan Çorum istasyonunun 30 MW kapasitesi olacak, 39 MW sıkıştırma kapasitesine sahip olacak Erzurum İstasyonu ise, Azerbaycan’dan doğal gaz ithal edilmesini mümkün kılacaktır.

UYGULAMA ve TAKİP: Proje BOTAŞ tarafından uygulanmaktadır. Proje seviyesinde izleme BOTAŞ tarafından, Dünya Bankası ile birlikte yürütülecektir.

FAYDALARI: Dünya Bankası, Tuz Gölü depolama tesisinin finanse edilmesinde yardımcı olmak suretiyle, sektördeki bir depolama sıkıntısının ele alınmasını sağlamış olacak ve makroekonomik zorunluluklar ile reform gereklilikleri arasında bir denge sağlanmasına olanak tanıyacak bir politika diyaloğu oluşturacaktır.

PROJENİN DURUMU: Projeye yönelik kredi anlaşması 2 Şubat 2006 tarihinde, Dünya Bankası, Türkiye Cumhuriyeti (Garantör) ve borçlu ve proje uygulama kurumu konumundaki Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) arasında imzalanmıştır. Kredi 7 Mart 2006 tarihinde geçerlilik kazanmıştır. Halihazırda, BOTAŞ’ın, gaz depolama tesisi için Çevresel İzleme ve Proje Yönetimi ve Uygulama Desteği konularında hizmet verecek danışmanlarını seçme süreci devam etmektedir.

PROJE DOKÜMANLARI için buraya tıklayınız.
(Proje dokümanları İngilizce'dir.)