PROJE ÖZETİ
ARKA PLAN: Hem Dünya Bankası, hem de Türk Hükümeti gençlikle ilgili konulara giderek daha fazla önem vermektedir. % 23,7 olan gençlerin işsizlik oranı, % 10,7 oranındaki ulusal işsizlik ortalamasının iki katından daha fazladır. Gençlikle ilgili konuları ele alan Devlet Kurumlarının parçalanmış ve zayıf olmalarının yanı sıra, gençlik kalkınma sürecine anlamlı ölçüde katkıda bulunmamaktadır. Kopenhag Kriterlerinin karşılanması amacıyla sosyal katılımın arttırılması gereği de dahil olmak üzere AB’ye giriş beklentisi Hükümetin, gençliğin gelişimi ve katılımı ile ilgili konulara daha fazla ilgi göstermesine neden olmuştur.
Banka açısından bakacak olursak, Gençliğin Sesi programı aracılığıyla gençlik liderleri ve STÖ’leri arasında giderek daha fazla etkileşim yaşanmaktadır. Bu da, gençliğin güçlendirilmesi, istihdam yaratılması, Türkiye’deki gençlik ile AB arasında daha fazla sosyal kaynaşma ihtiyacı ile gençlik politikaları ve programları ile ilgilenen kurumların güçlendirilmesi gereğinin vurgulanmasına yol açmıştır. STÖ’leri aynı zamanda, bu tür faaliyetlerin JSDF Hibesi kapsamında karşılanmasını talep etmiştir.
HİBENİN AMACI: Hibenin en önemli kalkınma hedefi, gençliğin dışlandığı topluluklarla sosyal kaynaşmasının sağlanması suretiyle sosyal, ekonomik ve politik yaşama daha fazla dahil edilmesine katkıda bulunmaktır. Bu hibe, belirli bölgelerde gençliğe odaklanmış hizmet ve olanakların bütün bir paket halinde sunulması yoluyla genç insanların ekonomik ve sosyal hayata katılımını destekleyecektir. Hibe:
i) Türkiye’deki bölgesel farklılıkların azaltılması çabasıyla genç insanların (15 – 30 yaşları arasında) marjinalleşmelerinin engellenmesi için destek sağlamak amacıyla topluma dayalı yaklaşımları test edecek;
ii) gençlik sorunlarının ele alınması için merkezi ve yerel seviyelerde kurumsal kapasiteyi güçlendirecek;
iii) yeni istihdam girişimlerini denenmesini sağlayacak; ve
iv) AB’ye giriş sürecinin bir parçası olarak, anlamlı değişim programları, toplum hayatına katılım ve halkın bilinçlendirilmesi kampanyaları ile Avrupa ve Türk gençliği arasında kültürel anlayış ve kaynaşmanın geliştirilmesine katkıda bulunacaktır.
HİBENİN TANIMI:
Bileşen A: Gençliğin Katılımı ve Güçlendirilmesi
Bu bileşen, pilot bölgelerdeki genç insanların teknik becerileri ve kendilerine olan güvenlerinin arttırılması ile birlikte sosyal anlamda bütünleşmelerinin ve güçlendirilmelerinin sağlanmasını amaçlamaktadır. Ayrıca, (çoğunlukla dışlanma ve bilgi eksikliğinden kaynaklanan) güçsüzlük ve amaçsızlık ve boş zamanlarını değerlendirebilecekleri güvenli ve yapıcı faaliyetler için uygun alanların bulunmaması nedeniyle riskli davranışlara maruz kalmaları (örneğin korunmadan seks, alkolizm ve tütün alışkanlığı, uyuşturucu kullanımı) gibi gençlerin yoksulluğunun önemli boyutlarını ele almaktadır.
A1. Gençlik Merkezleri:
Bu alt bileşen pilot kentsel ve kırsal bölgelerde bulunan (personelin bu merkezlerin gençler için daha uygun, daha demokratik ve katılımcı bir hale getirilmesi konusunda istekli olmalarına göre seçilmiş) 20 gençlik merkezinin kapasitesinin iyileştirilmesini sağlayacaktır. Bu merkezlerdeki genç insanlar emsal eğitimci, gönüllü, yararlanan ve karar veren kişiler olarak görevlendirilecektir.
Pilot bölgelerin seçilmesi ile ilgili kriterler arasında: (a) ihtiyaçlara dayalı coğrafi kapsam (örneğin, kayda değer ölçüde yüksek genç nüfusu, yüksek göç oranlarıyla karşı karşıya olan şehirler, vb); (b) mevcut STÖ’lerinin katılımcı yaklaşımları ile ilgili kapasite, etkinlik ve deneyim; (c) gençlerin gençlik merkezlerinin yönetimine katılımı; (d) toplumsal mülkiyet kapsamı ve potansiyeli; ve (e) yerel yönetimlerin desteği yer almaktadır.
A2. Gençliğin Katılımı ve Güçlendirilmesine Yönelik Kapasitenin Arttırılması
Bu alt bileşen, pilot bölgelerde, gençliğin toplum seviyesinde ekonomik ve sosyal katılımı ve karar verme süreçlerine dahil edilmesine yönelik sivil toplum girişimlerini destekleyecektir. Alt bileşenin hedefleri: (i) yerel gençlik STÖ’lerinin kapasitelerinin güçlendirilmesi; (ii) gençlik girişim gruplarının oluşturulması ve güçlendirilmesini teşvik etmek ve desteklemek suretiyle özellikle kırsal alanlarda, gençliğin dışlanmasının azaltılması; (iii) devlet ve sivil toplum ortakları arasındaki iletişim, işbirliği ve güvenin iyileştirilmesi ve; (iv) özellikle küçük kasabalarda ve kırsal alanlarda, yenilikçi ekonomik ve sosyal hizmetlerin desteklenmesi ve sağlanması ile gençliğin hassasiyetinin ve riskli davranışlarının önlenmesi ve azaltılması için olanaklar yaratılmasıdır.
Bileşen B: Gençlik İstihdam Girişimleri
Bu bileşen, emek piyasası değerlendirmeleri aracılığıyla Türkiye’deki genç emek piyasası durumu ile ilgili daha iyi bir anlayış oluşturulmasını ve işsiz ve/veya istikrarsız işlerde çalışan genç erkek ve kadınların daha iyi serbest ve ücretli istihdam olanaklarına yol açacak beceri ve varlıklara yatırım yapmalarını mümkün kılan koşulların oluşturulmasını amaçlamaktadır.
i) Yenilikçi gelir getiren faaliyetlerin tespit edilmesi ve uygulanması ve
ii) uygun bulunan kişilerin mali kurumlarının sermaye yardımlarına erişimlerinde yardımcı olacak desteğin sağlanması suretiyle 18 – 30 yaşları arasındaki gençlerin serbest çalışmalarını destekleyecek bir pilot program hazırlanması için eğitim verilecektir.
Bileşen C: Gençliğin Katılımı – Kültürel Uçurumlar Arasında Köprü Kurulması
Türkiye’nin Avrupa Birliğine giriş sürecinin bir parçası olarak, bu bileşen, Türkiye’de halkın bilinçlendirilmesine yönelik kampanyalar ve anlamlı topluma dayalı değişim programları düzenlemek suretiyle Türk ve Avrupa gençliği arasındaki kültürel uçurumun kapatılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
C.1. Halkın Bilinçlendirilmesi Kampanyası:
Bu alt bileşen, projeye katılan Avrupa Bilgi Ajansları, gençlik merkezleri ve gençlik örgütleri aracılığıyla dağıtılacak yazılı ve görsel basın araçlarının kullanımıyla farklı kültürler ve gençlik gelişim öncelikleri ile ilgili daha iyi bir anlayış geliştirmek üzere 15 – 30 yaşları arasındaki gençleri hedefleyecektir. Daha fazla kişiye ulaşılmasının sağlanması amacıyla, AEGEE (Avrupa Öğrencileri Forumu), AIESEC (Gençlik Gelişim Kongresi) ve Rotary International gibi mevcut gençlik örgütleri ve gençliğe hizmet veren kuruluşlardan yararlanılacaktır.
C.2. Yerel Seviyede Toplumsal Gelişme Değişim Programları:
Tek yönlü topluma dayalı değişim programlarının Türkiye’nin farklı bölgelerinde kullanılması suretiyle, bu alt bileşen, Türk kültürünün, değerlerinin ve yerel yaşam koşullarının açığa çıkarılmasını amaçlamaktadır. Değişim faaliyetleri, en az üç haftalık bir süre boyunca yerel topluluklarla birlikte yaşamak, topluma dayalı bir girişimle gençlik hizmetinde bulunmak ve mevcut ya da yeni kurulmuş gençlik merkezlerinin çalışmalarına katılmak üzere Türkiye’yi ziyaret edecek Avrupa gençliğini (15 – 30 yaşları arasında) hedeflemektedir.
Bileşen D: Gençlik Politikası için Yerel Kapasitenin Arttırılması
Bu bileşen, yerel yönetim seviyesinde gençlik programlarının uygulanması ve bunların sürdürülebilmesi için fon yaratılması amacıyla kademeli olarak örgütsel insan ve malzeme kaynaklarının geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bileşen, yerel seviyede, gençliğin sosyoekonomik katılımı ile karar verme sürecine erişimi ile ilgili alanlarda politika geliştirilmesini destekleyecektir. Ayrıca, proje hedeflerinin sürdürülebilir bir şekilde desteklenmesi ve yerel STÖ’leri ve topluluklar arasında (i) düzenli görüşmeler; (ii) eğitim ve bilgi paylaşımı ile yönetim faaliyetleri de dahil olmak üzere yerel seviyede gençliğe hizmet veren kamusal ve özel ortakların kurumsal ağları; ve (iii) iletişim, bilgi ve ulaşım yoluyla işletimsel ortaklıkların güçlendirilmesi için ilçe, il ve belediye seviyelerinde kurumsal işbirliğini desteklemeyi amaçlayacaktır. Böylelikle, yerel seviyedeki tüm ortakların seferber edilmesi ve gençlerin proje olanaklarından kolaylıkla yararlanabilmeleri sağlanmış olacaktır.
D.1. Gençlik için topluma dayalı hizmetlerin planlama, uygulama ve idare etme ve yerel seviyede gençliğin ihtiyaçlarına cevap verecek etkili gençlik politikalarını geliştirme konusundaki hem profesyonel hem de teknik kapasitelerinin güçlendirilmesi ve gençliğe yönelik hizmetlerin etkili bir şekilde sunulmasının ve gençliğin sürece dahil edilmesinin sağlanması amacıyla yerel seviyede (81 ilde) Gençlik & Spor Genel Müdürlüğünün (GSGM) Kapasitesinin Arttırılması ve Eğitim Sağlanması. Burada, toplumun ve hassas grupların ihtiyaçlarının tespit edilmesine, halka etkili bir şekilde ulaşılmasına, fon oluşturmaya, yerel ve uluslararası sivil toplum aktörlerinin doğrudan hizmet sunumu faaliyetlerine katılmak üzere seferber edilmesi ve dolayısıyla merkezlerin ve programların sürdürülebilirliğinin garanti edilmesine odaklanılacaktır. Sonuç olarak kurulabilecek Ulusal gençlik Konseyine GSGM aracılığıyla destek sağlanacaktır. Ayrıca, GSGM’nin hibenin kendisini idare etme kapasitesi, altı genç danışmandan oluşacak küçük bir takımın istihdam edilmesi suretiyle arttırılacaktır.
D.2. Kamuoyuna Ulaşma Kampanyası: JSDF hibesinin uygulanması aktif bir kamuoyuna ulaşma kampanyası ile desteklenecektir. Gençliğe uygun alanlar bileşeni kapsamında program (15 – 24 yaşları arasındaki) genç insanları, gençlik merkezlerinden yararlanmaya teşvik edecek şekilde planlanacaktır. Bu kampanya ayrıca, genel halk arasında gençlik merkezleri, bu merkezlerin faaliyetlerinin kapsamı ve yerel toplumlar üzerindeki etkileri ile ilgili bir anlayış geliştirilmesini destekleyecektir. Daha uzun vadede, kampanya aynı zamanda, gençlik merkezlerine destek olmalarını ve merkezlerinin sürdürülebilirliğinin projenin tamamlanmasından sonra da devam etmesini sağlamak için Türkiye’de faaliyet gösteren uluslararası donör topluluğunun yanı sıra Türk özel sektörünü de hedefleyecektir.
D.3. Katılımcı İzleme ve Değerlendirme (İ&D): Bu bileşen, özellikle katılımcı izleme ve değerlendirmeye odaklanacak, sonuçlara dayalı bir izleme ve değerlendirme sisteminin kurulmasını sağlayacaktır.
UYGULAMA ve TAKİP: Projeyi uygulayacak kurum gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü (GSGM) bünyesinde bulunan Gençlik ve Spor Vakfı olacaktır. GSGM kaydedilen ilerlemeyi izleyecektir. Hibe ise tüm paydaşların katılımıyla oluşturulacak bir yönlendirme komitesince denetlenecektir.
FAYDALARI: Hibe genel anlamda gençlere (15-30) ve özellikle de dezavantajlı bölgelerde yaşayanlara yarar sağlayacaktır.
HİBENİN DURUMU: Hibe 2005 yılının sonunda imzalanmış ve Mart 2006’da geçerlilik kazanmıştır. Hibenin uygulanması halihazırda beklendiği gibi gitmektedir.