ANKARA, 16 Ocak 2008 — Gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerindeki esneklik, Birleşik Devletlerdeki mevcut yavaşlamanın hızını kesmekte; Dünya Bankasının tahminlerine göre, gelişmekte olan ülkelerin reel GSMH artışının 2008’de yüzde 7.1 olması bekleniyor; öte yandan, yüksek gelirli ülkelerin büyüme oranının da, yüzde 2.2 gibi mütevazı bir rakamda kalması bekleniyor. Türkiye’nin GSMH büyümesinde, 2006’daki %6.1’den, 2007’de %5.1’e bir düşüş yaşanmakla beraber, bu yıl, %5.4 oranında büyüme olacağı öngörülmektedir. Avrupa ve Orta Asya’da GSMH rakamlarının 2007’de %6.7 oranında artması ve daha sonra 2008’de %6.1 ve 2009’da 55.7 ile yavaşlaması beklenmektedir. Özel tüketimde ve yatırım büyümelerinde bir azalma öngörülmesine bağlı olarak, bazı ülkelerdeki yurtiçi talebin yavaşlaması nedeniyle ve OECD, özellikle Almanya ve Avrupa bölgelerinde daha yavaş bir büyüme olması nedeni ile bu sene, Bölgedeki dış talebin genel anlamda zayıflayacağı öngörülmektedir. Birçok ülkede, yerli arzın güçlü bir şekilde devam etmesine ve yakıt fiyatlarına bağlı olarak yükselen enflasyon, gerek uluslararası gerekse yerli piyasalardaki genelde daha katı kredi şartlarına bağlı olarak orta vadede rahatlayacaktır. Raporu hazırlayan ekipte yer alan ve Bankanın Gelişme Grubu bünyesindeki Küresel Trendler Ekip Müdürü olan Hans Timmer, “Avrupa’da ve Orta Asya’daki birçok ülke, uluslararası finans piyasalarındaki riskten kaçınma ve kararsızlığın artmasından önemli ölçüde etkilenmektedir, bu durum, gelişmekte olan kesimlerdeki birçok ülkeye göre, daha fazla hissedilmektedir” diyor. Bölgedeki trendin aksine, Türkiye’deki GSMH büyümesinin orta vadede, 2009 senesinde %5.7 oranına çıkması beklenmektedir; zira yurt içi şartlardaki gelişmeler, para politikalarında bir rahatlamaya yol açacak, bu da GSMH büyümesini daha da teşvik edecektir. Global Economic Prospects 2008 (Küresel Ekonomik Görünüm - GEP 2008) raporu uyarınca, dünyadaki büyüme 2007’de, yüzde 3.6’ya düştü; bu rakam, 2006’da da yüzde 3.9 olarak gerçekleşmişti; söz konusu düşüş, büyük ölçüde, yüksek gelirli ülkelerdeki büyümenin daha zayıf olmasına bağlıydı. 2008’de de küresel büyümenin yüzde 3.3 olacağı tahmin edilmekte. Amerikan dolarının daha güçsüz olması, Amerika’nın düşüşte olduğu izlenimi ve finansal piyasaların kararsızlığındaki artış, küresel ekonomi açısından, bu yumuşak iniş senaryosuna gölge düşürebilir. Bu riskler, gelişmekte olan ülkelerdeki ihracat hâsılatlarını ve sermaye akışlarını azaltarak yurtdışındaki dolar yatırımlarının değerini azaltabilir. Bu bağlamda, gelişmekte olan ülkelerin geçtiğimiz yıllarda oluşturmuş olduğu rezervler ve diğer tamponların, beklenmeyen darbelerin etkisini ortadan kaldırması gerekli olabilir. Dünya Bankası Gelişme Grubu ve Uluslararası Ticaret Departman Direktörü Uri Dadush “Genel olarak, gelişmekte olan ülkelerdeki büyümenin sadece önümüzde iki yıl içinde bir miktar itidal göstereceğini tahmin ediyoruz. Ancak Birleşik Devletlerdeki yavaşlamanın çok daha keskin olması, gelişmekte olan ülkelerin orta vadeli beklentilerini zayıflatacak gerçek bir risk,” demektedir. Raporu kaleme alanlar, uluslararası piyasalardaki kredi krizinin 2008’in sonlarına kadar devam edeceğini, ancak, büyük mali kuruşlar açısından söz konusu ola maliyetlerin idare edilebilir boyutlarda kalacağını öngörmektedirler. Ayrıca, Birleşik Devletler konut piyasasındaki sorunlardan arta kalanların, müşteri talebine bağlı olarak sınırlı olacağını da tahmin etmektedirler. Raporu hazırlayan ekipte yer alan ve Bankanın Gelişme Grubu bünyesindeki Küresel Trendler Ekip Müdürü olan Hans Timmer, “Ticarete baktığımızda, gelişmekte olan ülkelerdeki güçlü ithalat talebinin, küresel büyümenin sürdürülmesine yardımcı olduğunu görmekteyiz. Sonuç olarak ve Amerikan dolarının da daha ucuz olduğu dikkate alındığında, Amerikan menşeli ihracat hızla büyümektedir. Bu, Amerika’nın cari açığının azalmasını sağlamakta ve küresel dengesizliklerde bir azalmayı da beraberinde getirmekte,” diyor. Gelişmekte olan ülkelerin son zamanlardaki sağlıklı büyümesi, başta petrol, metaller ve mineraller olmak üzere, mal fiyatlarının artmasına da etki etmiştir. Bu durum, birçok mal ihracatçısına avantaj getirmiştir; bu da, bazı yoksul ülkelerdeki talep artışının güçlü olmasının sebebini açıklamaktadır. Ancak, tahıl fiyatlarında kısa süre önce yaşanan ve kısmen, biyo-yakıtlar için tahıl üretiminin de artmasına bağlı olan artış, şehirli yoksul kesimin reel gelirlerine olumsuz olarak etki etmektedir. GEP 2008 ayrıca, makroekonomik yönetim ve teknolojik ilerlemenin daha ihtiyatlı olmasının, son 15 yıl içinde, gelişmekte olan ülkelerde toplam faktör üretkenliğinin ve reel gelirin artmasına katkıda bulunduğunu; bu trendin de, gelecek on yıl içinde yoksulluğun azalmasına olumlu etkisi olacağının beklendiğini belirtmektedir. GEP 2008’in özel teması, gelişmekte olan ülkelerde teknolojinin yayılmasıdır (ilgili haber bültenine bakınız). Gelişmekte olan ülkelere dair hususlar 2007’nin birinci yarısında, sanayi üretimi, Doğu Asya başta olmak üzere (yıllardır %20), gelişmekte olan bölgelerde hızla artmıştır. Sağlıklı üretim bilgileri GSMH sonuçlarına da yansımıştır. Çin, Hindistan ve Rusya, üretimin artmasında etkili olmuşlardır. Doğu Asya ve Pasifik’teki GSMH rakamlarının 2007’de %10 oranında artması beklenirken, Çin’deki büyümenin %11’in üzerinde olacağı öngörülmektedir. Bölgedeki büyüme, 2008’de %9.7, 2009’da ise %9.6 olarak öngörülmektedir. Dünyadaki finansal merkezler kaynaklı krizin etkileri, bölgedeki birçok ekonomide hafif olarak hissedilebilir. Çin haricinde, bölgede, finansal kurumların ipotek tabanlı teminatlara (veya mortgage krizine) doğrudan maruz kalma şartları kısıtlıdır. Latin Amerika’daki ve Karayiplerdeki GSMH 2007 senesinde %5.1 oranında artış kaydetmiştir ve 2008’de, %4.5, 2009’da da, %4.3 olması beklenmektedir; bu rakamlar ağırlıklı olarak, Arjantin ve Venezüella’daki daha sürdürülebilir büyüme oranlarına bir dönüşü yansıtmaktadır. Brezilya da dâhil olmak üzere diğer yerlerde, büyüme, sağlıklı olarak devam edecektir; öte yandan, Meksika’nın güçsüz bir 2007’den sonra bir çıkış yapması beklenmektedir. Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki GSMH 2007’de hafif bir düşüş göstererek, %4.9 oranında gerçekleşmiştir ve 2008’de, yüksek petrol fiyatlarının da yardımı ile %5.4’e yükselmesi olasıdır. Petrol ihraç eden ülkelerde, petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi gelirleri arttırmaktadır; bu gelirlerin bir kısmı da Cezayir ve İran gibi ülkelerde, alt yapı yatırımları için kullanılmaktadır. Ürdün, Fas ve Tunus gibi çok yönlü ihracatçılar, Avrupa’dan gelen ticaret talebindeki artış sayesinde, çift haneli büyüme rakamları görmektedir. Güney Asya’daki GSMH artışı 2007’de, hafif bir düşüş ile %8.4’e düşmüş olup, güçlü yerli talep, sanayi üretimi ve GSMH artışını da beraberinde getirmiştir. Kredilerde bir genişleme, gelirlerin artması ve güçlü işçi ücretleri, özel tüketimi de canlandırmaktadır. Bunun yanısıra, kurumsal kârların artması ve iş dünyasındaki iyileşmeler de buna olumlu bir etki sağlamaktadır. Güney Sahra Afrika bölgesindeki GSMH 2007 senesinde %6.1 oranında artmıştır ve 2008’de de %6.4 oranında artması beklenmektedir; bu artışın önemli bir kısmı, yerli talebin güçlü olmasına bağlıdır. Uluslararası kredi şartlarının zorlaşmasına rağmen, kısmen, büyük ve yabancı finansmanlı yatırımlar nedeni ile bölgedeki yatırımların güçlü olarak devam edeceği öngörülmektedir. Öte yandan, daha yüksek faiz oranlarının ve reel gelirlerdeki erozyonun gerçek görünümü etkilediği Güney Afrika’da, özel talebin hafifleyeceği öngörülmektedir. Petrol ihracatçıları uluslararası şartlara cevap verdikçe ve üretimi mutedil bir şekilde sınırladıkça, 2009 itibarı ile bölgesel büyüme %5.8 olarak gerçekleşebilecektir. -- ### -- Gazeteciler, bu malzemeye, ambargo sona ermeden önce, http://media.worldbank.org/secureadresinden Dünya Bankası Internet Medya Brifing Merkezi üzerinden erişim sağlayabilirler. Şifresi olmayan ve akreditasyona sahip gazeteciler http://media.worldbank.org/adresinden kayıt formunu doldurmak sureti ile şifre talep edebilirler Rapor ve ilgili malzemeler, ambargo sona erer ermez, http://www.worldbank.org/gep2008. adresinden, Internet üzerinden halka açık olarak yayınlanacaktır Küresel ekonomiye yönelik interaktif uygulamalar için http://www.worldbank.org/globaloutlookadresini ziyaret edebilirsiniz. |
RSS