แนวทางใหม่สำหรับนโยบายด้านอาหารโลก

22 เมษายน 2251 - ภาพซึ่งแสดงให้เห็นถึงความเดือดร้อนของประชากรทั่วโลกอันสืบเนื่องมาจากวิกฤติราคาอาหารในขณะนี้  ไม่ว่าจะเป็นการจลาจลในเฮติ    การประท้วงในอียิปต์    หรือความรุนแรงในประเทศอื่น ๆ ทั่วโลกนั้น   สมควรอย่างยิ่งที่จะปลุกจิตใต้สำนึกของประชาคมโลกให้ลุกขึ้นมาทำอะไรสักอย่างเพื่อช่วยกันแก้ไขปัญหา   

เพราะเบื้องหลังของภาพที่เราได้เห็นทุกภาพคือความเป็นจริงที่ว่า    คนที่ต้องประสบความเดือดร้อนมากที่สุดในขณะนี้คือประชากรผู้ยากจนของแต่ละประเทศ    ซึ่งปกติก็มีกินมีใช้น้อยอยู่แล้วนั่นเอง   จากการประมาณการของธนาคารโลกนั้นทำให้เราเชื่อว่า    วิกฤติอาหารที่เกิดขึ้นและดำเนินมาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลาสามปีนั้น   ได้ผลักดันให้ประชากรอย่างน้อย 100 ล้านคนในประเทศซึ่งมีรายได้ต่ำต้องตกอยู่ในฐานะที่ยากจนแร้นแค้นกว่าที่เคยเป็นเสียอีก   ที่สำคัญ ปัญหาอาหารราคาแพงนี้จะยังอยู่กับเราไปอีกนานหลายปี    เนื่องจากปัจจัยการขยายตัวของประชากรโลก   ทิศทางของการบริโภคที่เปลี่ยนไป   ค่าใช้จ่ายด้านพลังงานที่จะมีแต่สูงขึ้นเรื่อย ๆ  รวมทั้งแนวโน้มการผลิตพลังงานทางชีวภาพ   และปัญหาสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไปด้วย  ต่าง ๆ เหล่านี้มันชี้ให้เราเห็นว่า    การถีบตัวสูงขึ้นของราคาอาหารและผลกระทบต่อประชากรยากจนโดยรวมนั้นจะยังคงดำเนินต่อไปในอนาคต       

นับตั้งแต่พ.ศ. 2548 เป็นต้นมา   ราคาอาหารหลักที่ประชากรโลกบริโภคเป็นประจำ (คือจำพวกข้าว  และแป้งต่าง ๆ) ได้ถีบตัวสูงขึ้นไปถึง 80% แล้ว  เรื่องแบบนี้อาจทำให้ผู้บริโภคในประเทศที่ร่ำรวยอย่างอเมริการู้สึกเดือดร้อนบ้าง  แต่สำหรับประชากรในประเทศยากจนทั้งที่เป็นเด็กเล็ก ๆ และผู้ใหญ่แล้ว  ผลผลกระทบที่เกิดขึ้นมันรุนแรงกว่ามากมายนัก   ลูกเด็กเล็กแดงบางคนอายุยังไม่ถึงห้าขวบดีก็ต้องดั้นด้นไปกับครอบครัวที่ดิ้นรนต่อสู้เพื่ออาหารมาเลี้ยงปากท้อง   ถึงกับต้องละทิ้งถิ่นฐานเดิมของตนเองในชนบทเข้ามาหาอาหารในเมืองใหญ่อันสับสนวุ่นวาย    คนที่เป็นแม่ทั้งที่กำลังตั้งครรภ์อยู่และที่เพิ่งคลอดบุตรใหม่ ๆ ก็ไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอต่อการถ่ายทอดให้ลูกน้อยที่กำลังเติบโต    จำนวนเงินที่ครอบครัวคนยากคนจนเหล่านี้ใช้ไปกับอาหารในแต่ละวันนั้น   มันมากถึงสองในสามส่วนของรายได้น้อยนิดที่เขามีทีเดียว    ดังนั้นสำหรับคนเหล่านี้  โอกาสสำหรับการอยู่รอดนั้นมันมีอยู่แค่เสี้ยวเดียว

เพื่อช่วยเหลือคนยากจนที่ได้รับความเดือดร้อนมากที่สุด    ธนาคารโลกได้ขอร้องให้ประชาคมโลกหันมาร่วมแรงร่วมใจกันเพื่อบรรลุ “แนวทางใหม่สำหรับนโยบายด้านอาหารโลก ” (The New Deal on Global Food Policy)  ไม่เพียงแต่แนวทางใหม่ที่ว่านี้จะเน้นมาตรการเพื่อยุติความหิวโหยและการขาดสารอาหารที่จำเป็นของประชากรยากจนในระยะสั้นเท่านั้น   แต่มันยังจะพยายามแก้ไขปัญหาในระยะยาวอันเกิดจากการขาดแคลนอาหาร   ซึ่งสืบเนื่องมาจากความสัมพันธ์ระหว่างอาหารกับพลังงาน    ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศต่อผลิตผลทางการเกษตร   การลงทุนในภาคเกษตรกรรม   การกีดกันสตรีและผู้ด้อยโอกาสในสังคมบางกลุ่มรวมทั้งความยืดหยุ่นของระบบเศรษฐกิจและการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจในแต่ละประเทศด้วย 

การดำเนินแนวทางใหม่ที่ว่านี้   เราควรจะเริ่มด้วยการเน้นให้ความช่วยเหลือต่อผู้ที่เดือดร้อนมากที่สุดก่อน   โดยบริจาคเงินให้แก่องค์การอาหารโลกซึ่งกำลังขาดแคลนงบประมาณสำหรับจัดหาอาหารเพื่อส่งมอบให้ประชากรในสภาวะฉุกเฉิน  เป็นจำนวนสูงถึง 500 ล้านเหรียญสหรัฐฯ    อเมริกา   กลุ่มประชาคมยุโรปและญี่ปุ่น   รวมทั้งประเทศที่มีฐานะดีต่าง ๆ ทั่วโลกจำเป็นที่จะต้องยื่นมือเข้าช่วยเหลือตรงนี้   ก่อนที่ประชากรนับล้านคนทั่วโลกจะอดอยากหิวโหยจนถึงขั้นล้มตาย

การที่ราคาอาหารถีบตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องนี้   เป็นแค่ส่วนหนึ่งของปัญหาใหญ่ด้านความอดอยากและการขาดสารอาหารที่โลกกำลังเผชิญอยู่   ทุก ๆ ปี  เด็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบจำนวนสูงถึงสามล้านห้าแสนคนทั่วโลกต้องเสียชีวิตลงเพราะความอดอยากหิวโหยและการขาดสารอาหารที่จำเป็นต่อสุขภาพ   และการขาดสารอาหารนี้เองที่เป็นต้นเหตุของการเสียชีวิตของสตรีมีครรภ์หรือผู้เป็นมารดาในอัตราที่สูงถึงร้อยละ 20 ของจำนวนสตรีที่กำลังมีบุตรทั่วโลก   เพราะการไม่มีสารอาหารที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตนั้นทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเราอ่อนแอลง    ส่งผลให้เราไม่สามารถรักษาตัวเองให้หายจากความเจ็บป่วยได้ง่ายดังเช่นที่ควรจะเป็นในขณะที่ร่างกายเราแข็งแรงดี    ฉะนั้นเราจึงเห็นได้ว่า   ความอดอยากและการขาดสารอาหารนั้นคือต้นเหตุ ของความยากจน   หาใช่ผลลัพธ์ไม่

การเปลี่ยนนโยบายให้ความช่วยเหลือต่อประชาชนที่กำลังประสบความเดือดร้อน   จากเพียงการจัดสรรอาหารในช่วงระยะเวลาสั้น ๆ มาเป็นการให้การสนับสนุนด้านอาหารและสารอาหารในระยะยาวนั้น  เป็นองค์ประกอบสำคัญของแนวทางใหม่ที่ธนาคารโลกเสนอนี้   ในหลายประเทศ  การให้เงินอุดหนุนหรือคูปองสำหรับซื้อหาอาหารต่อประชาชน  แทนที่จะเป็นการอุดหนุนภาคเกษตร  นับว่าเป็นนโยบายที่เหมาะสมที่จะช่วยส่งเสริมรวมทั้งพัฒนาตลาดสินค้าเกษตรในท้องถิ่น   เพราะเมื่อสินค้าเกษตรกำลังเป็นที่ต้องการนั้น  การเปิดโอกาสให้ประชาชนในท้องถิ่นมีปัจจัยที่จะนำไปใช้ซื้อสินค้านั้น ๆ จะเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรโดยตรง  รวมทั้งช่วยเสริมสร้างชุมชนให้แข็งแกร่งขึ้นด้วย   การจัดหาอาหารกลางวันให้แก่เด็ก ๆ ในโรงเรียนก็เท่ากับเป็นการกระตุ้นให้เด็ก ๆ มาเข้าเรียน   ซึ่งนอกจากจะเป็นการส่งเสริมให้เด็กที่มีสุขภาพดีได้มีสารอาหารที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ของเขาแล้ว   ยังช่วยแบ่งเบาภาระแก่ผู้ปกครองเด็กที่มีฐานะยากจนด้วย   โรงเรียนบางแห่งถึงกับจัดหาอาหารแก่ผู้ปกครองด้วยก็มี  

ธนาคารโลกมีศักยภาพที่จะช่วยสนับสนุนมาตรการฉุกเฉินที่ออกแบบมาสำหรับคนยากจน   ในขณะเดียวกันกับที่กระตุ้นให้มีการส่งเสริมการผลิตอาหารและการทำการตลาดในลักษณะที่เอื้อต่อการพัฒนาแบบยั่งยืน   ในหลายประเทศที่มีประชากรและองค์ประกอบของสังคมที่หลากหลาย  เช่น ภูฏาน  และบราซิล   รัฐบาลได้ออกมาตรการฉุกเฉินมาเพื่อเน้นให้ความช่วยเหลือด้านอาหารแก่ผู้ด้อยโอกาสและกลุ่มคนที่เปราะบางในกัมพูชาและโมแซมบิก   รัฐบาลได้ออกมาตรการมาเพื่อจัดหาอาหารให้แก่คนยากจนโดยแลกเปลี่ยนกับแรงงาน  ไม่ว่าจะเป็นการทำถนน  ขุดเจาะบ่อน้ำ  หรือการสร้างโรงเรียน  เป็นต้น   ประเทศอย่างอียิปต์และเอธิโอเปียได้เสนอให้ความช่วยเหลือที่เป็นเงินสดแก่ประชาชนเพื่อแลกเปลี่ยนกับการมีส่วนร่วมในกิจกรรมที่สร้างฐานะของตนเองให้ดีขึ้น  หรือการส่งบุตรหลานไปโรงเรียนแทนที่จะให้พวกเขามาใช้แรงงานช่วยครอบครัว   ต่าง ๆ เหล่านี้คือมาตรการที่จะส่งผลกระทบในทางบวกต่อคนยากจนในระยะยาวเช่นกัน

เรามีความมุ่งมั่นที่จะร่วมมือกับประเทศต่าง ๆ  โดยเฉพาะในอัฟริกา   และองค์กรด้านการพัฒนาอื่น ๆ เพื่อพลิกวิกฤติอาหารนี้ให้เป็นโอกาสในการแก้ไขปัญหาในระยะยาว   สำหรับประเทศทางตอนใต้ของทะเลทรายซาฮาร่าในอัฟริกา  เราสามารถให้การสนับสนุน “การปฏิวัติสีเขียว” (the Green Revolution)   เพื่อช่วยเพิ่มผลิตผลทางการเกษตรและทำให้เกษตรกรผู้ยากจนสามารถลืมตาอ้าปากได้   เราจะจัดสรรเงินกู้ให้มากเป็นสองเท่าของที่เคยเป็น (จาก 450 ล้านเหรียญสหรัฐฯ เป็น 800 ล้านเหรียญฯ) เพื่อสนับสนุนภาคการเกษตรในอัฟริกา  และเปิดโอกาสให้เกษตรกรผู้ยากจนสามารถบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากความแห้งแล้งได้  นอกจากนี้  เรายังจะให้คำปรึกษาด้านเทคนิคและเปิดโอกาสให้เกษตรกรได้เข้าถึงเทคโนโลยีรวมทั้งวิทยาศาสตร์ใหม่ ๆ ที่จะช่วยเพิ่มผลผลิตได้  อีกทั้งบรรษัทการเงินระหว่างประเทศ  ซึ่งเป็นหน่วยงานของธนาคารโลกที่มีหน้าที่ลงทุนในภาคเอกชน  ก็จะเพิ่มการลงทุนในภาคเกษตร  รวมทั้งการให้คำแนะนำแก่รัฐบาลในด้านการพัฒนาและการดำเนินธุรกิจภาคเกษตรทั้งในอัฟริกาและทวีปอื่น ๆ ด้วย

แต่เราไม่สามารถที่จะดำเนินการต่าง ๆ ตามลำพังได้   เพื่อให้เราสามารถบรรลุเป้าหมายสูงสุด  คือการช่วยเหลือประชากรผู้ยากจนในระยะยาวนั้น   ประชาคมโลก รวมทั้งแต่ละภาคส่วนหรือองค์กรที่ทำงานด้านนี้  ไม่ว่าจะเป็นมูลนิธิบิลและเมลินดา เกตส์   องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ  องค์การอาหารโลก   และกองทุนระหว่างประเทศเพื่อพัฒนาเกษตรกรรม  ธนาคารเพื่อการพัฒนาอื่น ๆ  สถาบันเพื่อการวิจัยการเกษตรและอาหาร    ประเทศกำลังพัฒนาต่าง ๆ  ที่มีประสบการณ์มากมายในด้านการเกษตรนี้   เช่น บราซิล เป็นต้น   รวมทั้งหน่วยงานในภาคเอกชนด้วย   ก็จะต้องร่วมแรงร่วมใจและประสานงานกันให้เป็นอันหนึ่งอันเดียว   

แนวทางใหม่สำหรับนโยบายด้านอาหารโลกนี้    จะมีส่วนช่วยส่งเสริมการพัฒนาแบบยั่งยืนและอำนวยประโยชน์แก่ทุกฝ่าย     ซึ่งเป็นเป้าหมายสำคัญในการดำเนินงานด้านพัฒนาของธนาคารโลก   ตามที่เราได้แถลงไปในระหว่างการประชุมประจำปีของสมาชิกเมื่อพ.ศ. 2550    

การพัฒนาแบบนี้จะทำให้ประชากรทั้งชายและหญิง  เด็กและผู้ใหญ่  ในประเทศทั้งที่ยากจนและมีรายได้ปานกลาง  ได้รับประโยชน์โดยถ้วนทั่ว   จากการวิจัยของธนาคารโลกนั้นพบว่า  รายได้ที่มาจากการเกษตรนั้น   จะเพิ่มพูนโอกาสของประชากรตามชนบทต่าง ๆ ในโลก   ซึ่งมีมากถึงสามในสี่ของประชากรผู้ยากจนทั้งหมดของโลก  ให้สามารถหลุดพ้นจากความแร้นแค้นได้มากเป็นสามเท่าของรายได้จากภาคส่วนอื่น ๆ      

ประชากรผู้เปราะบางที่สุดเหล่านี้   จะไม่สามารถหลุดพ้นจากความเดือดร้อนอันเกิดจากวิกฤติราคาอาหารได้เลย   หากโลกไม่ร่วมแรงร่วมใจกัน

โดยโรเบิร์ต บี เซลลิค   ประธานธนาคารโลก